معاون پرستاری وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت بازطراحی نقش پرستاری متناسب با تحولات نظام سلامت گفت: اگر قرار است نظام سلامت از بیمارستانمحوری به سمت پیشگیری، مراقبت مستمر، جامعهمحوری و مدیریت جمعیت حرکت کند، باید سرمایه انسانی متناسب با این تحول نیز بازطراحی شود.
به گزارش روابطعمومی سازمان نظام پرستاری به نقل از وزارت بهداشت، دکتر عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، در اجلاس روسای دانشگاههای علوم پزشکی کشور در مشهد، با ارائه گزارشی با عنوان «جایگاه پرستاری در پزشکی خانواده»، بر ضرورت بازتعریف نقش و ظرفیت پرستاری در مدل جدید ارائه خدمات سلامت تأکید کرد.
وی با اشاره به تغییرات بنیادین در نیازهای سلامت جامعه اظهار کرد: تغییر الگوی بیماریها و افزایش بیماریهای مزمن، سالمندی و افزایش نیاز به مراقبت مستمر، حرکت از بیمارستانمحوری به سمت پیشگیری و جامعهمحوری و همچنین محدودیت منابع و ضرورت افزایش بهرهوری، نظام سلامت را با الزامات جدیدی مواجه کرده است.
مدل جدید سلامت با معماری قدیمی نیروی انسانی قابل اجرا نیست
معاون پرستاری وزارت بهداشت با طرح این پرسش که «برای پاسخ به نیازهای آینده جامعه، چه نوع ظرفیت انسانی در نظام سلامت نیاز داریم؟»، گفت: پزشکی خانواده، مراقبت از بیماران مزمن، سالمندی، مراقبت در منزل، پیشگیری، توانبخشی، تداوم مراقبت و مدیریت بحران، همگی به ظرفیت مراقبتی سازمانیافته نیاز دارند.
عبادی تصریح کرد: مدل جدید سلامت را نمیتوان با معماری قدیمی نیروی انسانی اجرا کرد و متناسب با تغییر مأموریت نظام سلامت، باید نقشها، ظرفیتها و شیوه استفاده از منابع انسانی نیز بازطراحی شود.
وی افزود: پرستاری میتواند در زنجیرهای از مراقبت، از مراقبت مستقیم و مستمر گرفته تا مدیریت و پیگیری بیماریهای مزمن، آموزش و خودمراقبتی، پیشگیری و ارتقای سلامت، مراقبت در منزل و جامعه، تداوم مراقبت پس از ترخیص و هدایت و هماهنگی مراقبت، نقش مؤثری ایفا کند.
پزشکی خانواده؛ عبور از خدمت منفرد به مراقبت مستمر
عبادی با تشریح الزامات پزشکی خانواده گفت: پزشکی خانواده بر پایه جمعیت مشخص، مسئولیت مشخص، مراقبت مستمر، پیشگیری، مدیریت بیماری، ارجاع و پیگیری شکل میگیرد و با الگوی «مراجعه بیمار و ارائه خدمت منفرد» تفاوت اساسی دارد.
وی ادامه داد: در مدلهای مبتنی بر مراقبت پیوسته و مدیریت جمعیت، ظرفیت پرستاری میتواند در حوزههایی همچون مدیریت و پیگیری بیماران مزمن، آموزش و خودمراقبتی، پیشگیری و غربالگری، مراقبت در منزل و جامعه، تداوم مراقبت و انتقال بیمار و همچنین مدیریت و هماهنگی مراقبت میان سطوح مختلف توسعه یابد.
معاون پرستاری وزارت بهداشت تأکید کرد: بازتعریف نقش پرستاری باید همزمان با بازطراحی مدل ارائه خدمت دنبال شود؛ چراکه بدون تغییر در ساختار ارائه خدمت، نمیتوان انتظار داشت ظرفیتهای جدید نیروی انسانی به شکل اثربخش مورد استفاده قرار گیرد.
تابآوری نظام سلامت؛ فقط افزایش نیروی انسانی نیست
وی در ادامه با اشاره به مفهوم تابآوری در نظام سلامت گفت: تابآوری به معنای توان نظام سلامت برای حفظ و بازیابی عملکرد خود در شرایط فشار و بحران است و به عواملی همچون ظرفیت نیروی انسانی، انعطافپذیری و تقسیم کار حرفهای، مهارت و تخصص، نگهداشت نیروی انسانی، بهرهوری و تداوم مراقبت وابسته است.
عبادی افزود: نظام سلامت تابآور صرفاً نظامی نیست که نیروی بیشتری در اختیار داشته باشد، بلکه نظامی است که از ظرفیت نیروی انسانی خود هوشمندانهتر استفاده میکند.
نظام پرداخت، ابزار هدایت رفتار سازمانی است
معاون پرستاری وزارت بهداشت با تأکید بر نقش نظام پرداخت در اصلاح رفتار سازمانی اظهار کرد: نظام پرداخت فقط منابع را توزیع نمیکند، بلکه رفتار سازمانی را نیز شکل میدهد.
عبادی گفت: اگر برای حضور پاداش دهیم، حضور را تقویت میکنیم؛ اگر برای حجم خدمت پاداش دهیم، تولید خدمت را تقویت میکنیم و اگر کیفیت و بهرهوری را در نظام پرداخت ببینیم، سازمان را به سمت کیفیت و بهرهوری هدایت خواهیم کرد.
وی با بیان اینکه نظام پرداخت، یکی از ابزارهای هدایت رفتار سازمانی است، خاطرنشان کرد: صرف حضور بهتنهایی معادل عملکرد و تولید ارزش نیست و باید سازوکارهای ارزیابی و پرداخت به گونهای طراحی شوند که ارزش واقعی ایجادشده برای بیمار و سازمان را منعکس کنند.
سه سطح حمایت برای اصلاح نظام پرداخت
عبادی با اشاره به اینکه تحول در نظام پرداخت صرفاً با ابلاغ یک دستورالعمل محقق نمیشود، سه سطح حمایت مورد نیاز را تشریح کرد و گفت: در سطح نخست، حمایت مدیریتی و پذیرش رویکرد جدید به عنوان یک سیاست دانشگاه ضروری است؛ در سطح اجرایی باید فرآیندهای ثبت خدمت، وصول، محاسبه و پرداخت اصلاح شود و در سطح فرهنگی نیز چرایی تغییر نظام پرداخت برای مدیران و کارکنان تبیین شود.
وی تأکید کرد: اگر میخواهیم فرهنگ سازمانی را تغییر دهیم، باید آنچه را سازمان ارزشمند میداند، در نظام مدیریت و پرداخت نیز منعکس کنیم.
معاون پرستاری وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: آنچه برای بیمار و سازمان ارزش ایجاد میکند، باید دیده، اندازهگیری و تقویت شود.
از نیاز سلامت جامعه تا پیامد سلامت؛ یک زنجیره بههمپیوسته
عبادی با تشریح ارتباط میان سیاستهای نظام سلامت و سیاستهای منابع انسانی و پرداخت گفت: مسیر تحول باید از نیازهای سلامت جامعه آغاز شود و به مدل ارائه خدمت، نقش و ظرفیت نیروی انسانی، تعریف و ارزشگذاری خدمت، نظام پرداخت، رفتار سازمانی، بهرهوری و کیفیت و در نهایت پیامدهای سلامت منتهی شود.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، سیاست نیروی انسانی و سیاست پرداخت باید تابع مأموریتهای نظام سلامت باشند و صرفاً به اجرای یک فرمول پرداخت محدود نشوند.
سؤال آینده نظام سلامت؛ چگونه از ظرفیت پرستاری استفاده کنیم؟
معاون پرستاری وزارت بهداشت در جمع روسای دانشگاههای علوم پزشکی کشور گفت: مسیر تحول مدیریتی در پرستاری نیازمند چند اقدام همزمان است؛ دیدن پرستاری به عنوان ظرفیت تولید سلامت، حمایت از بازطراحی نقشها متناسب با نیازهای جدید، تقویت ثبت و مستندسازی خدمت، اتصال خدمت، درآمد، عملکرد و پرداخت، حرکت از حضورمحوری به عملکردمحوری و ایجاد فرهنگ سازمانی مبتنی بر ارزش، کیفیت و بهرهوری.
عبادی تأکید کرد: اگر قرار است نظام سلامت از بیمارستانمحوری به سمت پیشگیری، مراقبت مستمر، جامعهمحوری و مدیریت جمعیت حرکت کند، باید سرمایه انسانی متناسب با این تحول نیز بازطراحی شود.
وی گفت: پرستاری در این بازطراحی، صرفاً یک گروه دریافتکننده منابع نیست، بلکه بخشی از ظرفیت تولید ارزش و سلامت در کشور است.
معاون پرستاری وزارت بهداشت در جمعبندی سخنان خود افزود: سؤال آینده نظام سلامت این نیست که برای پرستاران چه باید بکنیم؛ سؤال این است که برای تحقق مأموریتهای آینده نظام سلامت، چگونه باید از ظرفیت پرستاری استفاده کنیم.
به گفته وی، تحقق این هدف مستلزم آن است که نقشها بازطراحی، ظرفیتها توسعه، خدمات ارزشگذاری، عملکردها سنجیده، نظام پرداخت همراستا و فرهنگ سازمانی متناسب با این تحول بازسازی شود.