به گزارش خبرگزاری مهر، قباد مرادی رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در یادداشتی نوشت: « باز دوباره تقویم جهانی سلامت روی یک روز مهم ایستاد: روز جهانی مالاریا. روزی که فقط برای یادآوری یک بیماری نیست؛ روزی است برای مرور مسیری که آمدهایم، دیدن دستاوردها و جمع کردن دوباره انرژی برای گامی که هنوز باقی مانده است: حذف کامل مالاریا.
شعار جهانی امسال، «پایبند به پایان مالاریا: اکنون میتوانیم و باید دستبهکار شویم» (Driven to End Malaria: Now We Can. Now We Must)، مثل یک یادآوری محکم است؛ یادآوری اینکه دنیا امروز بیش از هر زمان دیگری ابزار علمی، فنی و عملیاتی لازم برای پایان دادن به مالاریا را در اختیار دارد. حالا دیگر بحث این نیست که «آیا میشود؟»، سؤال اصلی این است: «چه زمانی و با چه قاطعیتی دست به کار میشویم؟»
سال گذشته، شعار روز جهانی مالاریا روی سه واژه مهم میچرخید: رویکرد نوین، سرمایهگذاری مجدد و مسئولیت اجتماعی. آن زمان تأکید بر این بود که اگر زیرساختهای مالی و برنامهای تقویت نشوند، اگر روشها نوآورانه نباشند و اگر جامعه احساس مسئولیت نکند، حرکت به سمت حذف مالاریا کند یا متوقف میشود. امروز در سال ۲۰۲۶، همان سرمایهگذاریها و تلاشها، مثل سکویی شدهاند تا بتوانیم از مرحله «آمادگی» به مرحله «اقدام قاطع و فوری» برسیم.
در میان این تصویر جهانی، جایگاه ایران امیدوارکننده است. بر اساس نظام دیدهبانی بیماری، در سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۷۳۴۰ مورد ابتلا به مالاریا در کشور ثبت شده بود. یک سال بعد، در ۱۴۰۴، این رقم به ۲۰۱۰ مورد رسید؛ یعنی کاهش ۷۳ درصدی در یک سال. پشت این درصد، سالها کار بیوقفه در تشخیص زودهنگام، درمان بهموقع، مراقبت مستمر، کنترل ناقلین و جلب مشارکت مردم نشسته است.
اگر کمی دقیقتر به اعداد نگاه کنیم، تصویر روشنتر میشود: مالاریای ویواکس در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل، ۶۶ درصد کاهش داشته است.
مالاریای فالسیپارم، که از نظر بالینی خطرناکتر است، با کاهش چشمگیر ۹۲ درصدی روبهرو بوده؛ نشانهای روشن از اثرگذاری مداخلات کنترلی در مناطق پرخطر.
انتقال محلی بیماری نیز در همین بازه، ۶۲ درصد کمتر شده؛ این یعنی چرخه انتقال بومی مالاریا در کشور بهطور جدی تضعیف شده است.
اما داستان اینجا تمام نمیشود. بخش مهمی از بار بیماری، همچنان مربوط به موارد واردشده از خارج مرزهاست؛ موضوعی که بیش از هر جا، اهمیت مرزهای شرقی و بهویژه جنوب شرق کشور را برجسته میکند. این نقاط، همان خط مقدم خاموشیاند که همکاران ما در آنجا زیر فشار گرما، شرایط سخت جغرافیایی و چالشهای اجتماعی و اقتصادی، مراقباند چراغ مالاریا دوباره روشن نشود.
در کنار این چالش، تأثیر تغییرات اقلیمی، جابهجایی جمعیتها، تبعات جنگ تحمیلی و فشار تحریمهای اقتصادی هم سایه خود را روی روند حذف مالاریا میاندازند. عبور از این موانع، فقط با تکیه بر یک بخش ممکن نیست؛ نیازمند تأمین و پایداری منابع، انسجام بینبخشی و همکاریهای جدیتر منطقهای و بینالمللی است.
با همه اینها، باور جمعی ما این است که حذف مالاریا در ایران، دیگر فقط یک آرزو نیست؛ هدفی دستیافتنی است و امروز از هر زمان دیگری به آن نزدیکتر شدهایم. اکنون زمان آن است که دستاوردهای سالهای گذشته را نه بهعنوان نقطه پایان، بلکه بهعنوان سکوی جهش ببینیم؛ سکویی برای برداشتن «گام نهایی» در مسیر حذف مالاریا.
در چنین روزی، جای سپاسگزاری خالی نمیماند. از همه همکاران ستادی و محیطی، از بهورزان و مراقبین سلامت تا پزشکان و کارشناسان، بهویژه در مناطق جنوب شرقی کشور؛ از همه نهادهای مسئول و از مردم شریف که با همراهی خود این مسیر را هموارتر کردهاند. دعوت امروز روشن است:بیایید این همکاری سازنده را ادامه دهیم؛ تا وحذف مالاریا در ایران، و قدمی فراتر، تا سهم خود را برای جهانی عاری از مالاریا ایفا کنیم.»