خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: پشت هر واحد صنعتی سرمایهای قرار دارد که با هدف ایجاد اشتغال، تأمین نیاز بازار و رونق اقتصادی وارد میدان شده است.
فعالان صنعتی مازندران میگویند با وجود دشواریهای متعدد، بخش قابل توجهی از واحدهای تولیدی همچنان فعال هستند و برخی واحدها نیز در شرایط سخت اقتصادی مسیر توسعه را دنبال میکنند.
در این میان مشکلاتی وجود دارد که خارج از اختیار تولیدکنندگان است. از زیرساختهای ناقص و جادههای نیمهتمام گرفته تا تأمین مواد اولیه، هزینه انرژی، نوسانات ارزی و مشکلات نظام بانکی. مجموعه این عوامل هزینه تولید را افزایش داده و امکان برنامهریزی بلندمدت را برای فعالان اقتصادی دشوار کرده است.
از سوی دیگر در صنایع پاییندستی بحران مواد اولیه به مسئلهای جدی تبدیل شده است. بخشی از تولیدکنندگان که پیش از این از ظرفیت داخلی برای تأمین مواد مورد نیاز خود استفاده میکردند اکنون برای ادامه فعالیت ناچار به واردات هستند. این موضوع با افزایش نرخ ارز هزینه تولید را بیشتر کرده است.
با این حال تصویر صنعت مازندران فقط تصویر مشکلات نیست. برخی واحدها در همین شرایط توانستهاند نیروی انسانی خود را حفظ کنند فناوری تولید را ارتقا دهند محصولات جدید وارد بازار کنند و حتی بخشی از تولید خود را به کشورهای منطقه صادر کنند. این واقعیت نشان میدهد که اگر موانع موجود کاهش یابد ظرفیت رشد صنعت استان بسیار بیشتر از وضعیت فعلی خواهد بود.
انتظار صنایع برای تکمیل یک مسیر
زیرساخت مناسب نخستین حلقهای است که میتواند سرمایهگذاری صنعتی را به تولید پایدار تبدیل کند. کارخانهای که به شبکه مناسب جادهای دسترسی نداشته باشد برای ورود مواد اولیه و خروج محصول با هزینه و دشواری بیشتری مواجه میشود و همین مسئله میتواند قدرت رقابت آن را کاهش دهد.
در یکی از شهرکهای صنعتی مازندران ۴۹ واحد تولیدی فعال هستند و ۹ طرح دیگر نیز در حال ساختوساز است. مسئولان صنعتی تأکید دارند زیرساختهای داخل شهرک تا حد زیادی تکمیل شده و اکنون یکی از مهمترین مطالبات تعیین تکلیف مسیر ارتباطی بیرون از شهرک است. مسیری که تکمیل آن میتواند به تسهیل تردد و رونق بیشتر این مجموعه کمک کند.
یکی از مدیران و فعالان صنعتی در مازندران می گوید: در حال حاضر ۴۹ واحد در مجموعه فعال هستند و حتی یک واحد راکد نیز وجود ندارد. ۹ واحد دیگر نیز در قالب طرحهای جدید در حال ساخت هستند که امیدواریم با تکمیل مراحل اجرایی به بهرهبرداری برسند.
محمد عبدی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: شرکت شهرکهای صنعتی طی مدت فعالیت خود تلاش کرده زیرساختهای مورد نیاز داخل شهرک را فراهم کند و از نظر امکانات داخلی مشکل خاصی وجود ندارد. این شهرک حدود ۲۷ هکتار مساحت دارد و ظرفیت اشتغال قابل توجهی در آن ایجاد شده است.
این فعال صنعتی ادامه داد: مشکل اصلی اکنون به مسیر دسترسی مربوط میشود. با توجه به مشکلات مسیر قبلی تصمیم گرفته شد جاده جدیدی احداث شود و برای این کار مذاکرات مختلفی با کشاورزان و روستاییانی که مسیر از اراضی آنها عبور میکرد انجام گرفت
وی گفت: در نهایت رضایت مالکان جلب شد و هزینههای مربوط نیز پرداخت شد و عملیات احداث مسیر آغاز شد. طول جاده حدود دو هزار و ۸۰۰ متر است که بخش قابل توجهی از عملیات اجرایی آن انجام شده است.
این مدیر صنعتی با اشاره به الزامات قانونی افزود: براساس مقررات اجرای مسیرهای خارج از محدوده شهرک در حوزه وظایف دستگاههای مرتبط با راه و شهرسازی قرار میگیرد و به همین دلیل مسیر اجراشده تحویل دستگاه متولی شد.
وی تصریح کرد: حدود دو سوم جاده اجرا و عملیات آسفالت نیز در بخشی از مسیر انجام شده اما ادامه پروژه همچنان باقی مانده است. وعدههایی برای تکمیل مسیر داده شده اما تاکنون این وعدهها به بهرهبرداری نهایی منجر نشده است.
این فعال صنعتی با انتقاد از طولانی شدن پروژه گفت: سال گذشته نیز وعده داده شد که جاده تا پایان شهریور یا در ادامه تا دهه فجر تکمیل شود اما این اتفاق رخ نداد. وقتی مدیری وعدهای میدهد در میان تولیدکنندگان انتظار ایجاد میشود و عملی نشدن آن اعتماد را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی تأکید کرد: انتظار ما این است که مدیران در صورت اعلام زمانبندی برای اجرای آن پای کار باشند و اگر امکان تحقق وعدهای وجود ندارد زمان مشخصی اعلام نشود. تولیدکننده بیش از هر چیز به برنامهریزی و پیشبینیپذیری نیاز دارد.
این مدیر صنعتی همچنین به مسئله حریم رودخانه در مسیر اصلی منطقه اشاره کرد و گفت: در بخشی از مسیر موضوع حریم رودخانه مطرح شده و دستگاه متولی آب نیز مطالباتی دارد. بنابراین در کنار مسئله تکمیل جاده تعیین تکلیف این موضوع نیز ضروری است.
بستهبندی در مسیر توسعه و صادرات
صنعت بستهبندی یکی از حلقههای مهم زنجیره تولید صنایع غذایی است. کیفیت این صنعت مستقیماً بر سلامت ماندگاری جذابیت و قابلیت عرضه محصولات اثر میگذارد. توسعه فناوری چاپ و استفاده از مواد اولیه استاندارد موجب شده بخشی از تولیدکنندگان این حوزه بتوانند از بازار داخلی فراتر رفته و به بازار کشورهای منطقه نیز راه پیدا کنند.
در مازندران نیز برخی واحدهای این بخش طی سالهای گذشته سرمایهگذاری قابل توجهی برای افزایش کیفیت انجام دادهاند. فعالیت سهشیفته اشتغال نیروی انسانی و امکان چاپ روی فیلمهای پلیمری در چندین رنگ بخشی از ظرفیت این صنعت در استان را نشان میدهد.
مهدی رنجبر مدیر و فعال صنعتی حوزه بستهبندی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود::حوزه اصلی فعالیت مجموعه صنایع تکمیلی بستهبندی مواد غذایی است و بسیاری از صنایع غذایی استان از مشتریان این مجموعه هستند. در عین حال فعالیت به مازندران محدود نشده و تولیدات برای صنایع غذایی سایر استانها نیز ارسال میشود.
وی افزود: مجموعه دارای مجوزهای بهداشتی مورد نیاز است و فرآیند تولید از مرحله ورود مواد اولیه تا محصول نهایی به صورت کنترلشده و تحت پایش واحدهای مختلف انجام میشود. در حال حاضر حدود ۱۲۰ نفر در سه شیفت مشغول فعالیت هستند.
رنجبر ادامه داد: یکی از ظرفیتهای مجموعه امکان چاپ روی انواع فیلمهای پلیمری از یک تا هشت رنگ است. این توانمندی در بستهبندی محصولات مختلف صنایع غذایی از محصولات لبنی گرفته تا فرآوردههای گوشتی مورد استفاده قرار میگیرد.
وی گفت: در حوزه فرآوردههای گوشتی نیز بستهبندی محصولاتی مانند برگر و سایر محصولات انجام میشود و بخشی از تولیدات چاپی در بستهبندی چیپس پفک و سایر محصولات غذایی مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین تولید لیبلهای مورد استفاده در محصولات آب معدنی نیز در این مجموعه انجام میشود.
این فعال صنعتی با اشاره به سرمایهگذاری انجامشده در حوزه فناوری اظهار کرد: از سال ۱۳۹۵ تجهیزات جدیدی وارد مجموعه شد که کیفیت چاپ را ارتقا داد و امکان رقابت با تولیدکنندگان خارجی را فراهم کرد.
وی افزود: در گذشته در برخی مواد اولیه مورد استفاده در بستهبندی استفاده از مواد بازیافتی یا دستدوم وجود داشت اما با پیگیریهای انجامشده در حوزه استانداردهای بهداشتی اکنون استفاده از مواد اولیه نو در دستور کار قرار گرفته است.
رنجبر با اشاره به توسعه بازار صادراتی گفت: بخشی از محصولات اکنون به کشورهایی مانند عمان و یمن ارسال میشود و حتی در بازارهایی که تولیدکنندگان مجهز و رقابتی حضور دارند امکان حضور ایجاد شده است.
وی ادامه داد: نمونههایی از تولیدات برای واحدهای فرآوری و کشتارگاهی این کشورها ارسال شده و مورد تأیید قرار گرفته است. همین مسئله باعث شده سفارشهای خارجی نیز ادامه پیدا کند.
این مدیر صنعتی تأکید کرد: این تجربه نشان میدهد اگر سرمایهگذاری در فناوری کیفیت و نیروی انسانی ادامه پیدا کند صنعت مازندران تنها برای بازار استان و کشور تولید نمیکند و میتواند سهمی از بازار منطقه را نیز به دست آورد.
بحران مواد اولیه و کاهش ظرفیت تولید
مشکلات تأمین مواد اولیه یکی از جدیترین چالشهایی است که صنایع پاییندستی کشور با آن مواجهاند. در برخی محصولات پتروشیمی کاهش ظرفیت تولید داخلی باعث شده واحدهای تولیدی برای ادامه فعالیت به واردات متوسل شوند. این مسئله در شرایط نوسان ارز مستقیماً هزینه تمامشده محصولات را افزایش میدهد.
صنعت PVC از جمله بخشهایی است که فعالان آن نسبت به کاهش تولید داخلی و وابستگی به واردات هشدار میدهند. به گفته فعالان این حوزه آسیب به تأسیسات تولیدی در ماهشهر باعث خروج بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید PVC از مدار شده و بازگشت کامل این ظرفیت همچنان زمانبر است.
عماد سانی مدیر و فعال صنعتی حوزه محصولات پلیمری می گوید: مجموعه تحت مدیریت وی در سه شیفت فعالیت میکند و محصولات پلیمری مورد استفاده در دکوراسیون داخلی را با فرآیند اکستروژن تولید میکند.
وی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: با وجود شرایط سخت اقتصادی مشکلات جنگی کمبود منابع و دشواری تأمین مواد اولیه روند توسعه متوقف نشده و احداث یک واحد تولید کفپوش PVC نیز در دستور کار قرار گرفته است.
سانی گفت: پیش از این نیز در حوزه تولید محصولات مرتبط با PVC فعالیت داشتهایم و اکنون توسعه ظرفیتهای جدید را دنبال میکنیم اما مهمترین نگرانی صنعت تأمین پایدار مواد اولیه است.
وی با اشاره به وضعیت بازار PVC اظهار کرد: کشور زمانی در این محصول دارای ظرفیت صادراتی بود اما اکنون حدود ۴۰ درصد مصرف ماهانه مواد اولیه از خارج تأمین میشود. این اتفاق برای صنعتی که زمانی صادرکننده بوده یک هشدار جدی است.
این فعال صنعتی ادامه داد: آسیب به سایت پتروشیمی ماهشهر که چهار واحد بزرگ تولیدکننده PVC در آن قرار داشتند باعث شد تأسیسات یوتیلیتی از مدار خارج شود و ظرفیت تولید به شدت کاهش پیدا کند.
وی افزود: بعد از گذشت چندین ماه تنها حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد ظرفیت احیا شده و بخش قابل توجهی از واحدهای پاییندستی یا تعطیل شدهاند یا با ظرفیت کمتر فعالیت میکنند.
سانی تصریح کرد: تولیدکنندگان برای تأمین نیاز خود ناچار به واردات هستند و در برخی موارد حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد نیاز از کشورهایی مانند ترکیه و ازبکستان تأمین میشود.
وی نوسان نرخ ارز را عامل تشدیدکننده این مشکل دانست و گفت: قیمت مواد اولیه وارداتی به نرخ آزاد ارز وابسته است و همین مسئله موجب شده تولیدکننده نتواند قیمت تمامشده را به شکل پایدار پیشبینی کند.
این مدیر صنعتی خاطرنشان کرد: افزایش هزینه مواد اولیه به طور مستقیم روی قیمت محصولات اثر میگذارد و در نهایت مصرفکننده و سایر حلقههای زنجیره تولید نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. تا زمانی که مسئله تأمین مواد اولیه به شکل ریشهای حل نشود نمیتوان انتظار داشت صنعت با تمام ظرفیت خود فعالیت کند.
حمایت از تولید باید از وعده به اقدام برسد
فعالان صنعتی معتقدند مشکلات تولید به یک دستگاه یا یک تصمیم محدود نمیشود. جاده انرژی مواد اولیه بانک و مقررات هر کدام بخشی از زنجیرهای هستند که اگر یکی از حلقههای آن دچار اختلال شود هزینه آن به کل مجموعه تولید منتقل خواهد شد.
از همین رو مطالبه اصلی صنعتگران ایجاد یک محیط باثبات برای فعالیت اقتصادی است. محیطی که در آن تولیدکننده بتواند برای خرید مواد اولیه توسعه خط تولید استخدام نیروی انسانی و ورود به بازارهای جدید برنامهریزی کند و هر روز با یک مانع پیشبینینشده مواجه نباشد.
تولیدکنندگان در شرایط دشوار امروز در خط مقدم تولید قرار دارند
مهدی یونسی استاندار مازندران با اشاره به اقدامات انجامشده برای کاهش ناترازی انرژی اظهار کرد: در مدت کوتاهی ۵۰۰ مگاوات برق تولید و وارد مدار شده است و برنامه تولید برق خورشیدی در ۱۴ هزار و ۵۰۰ هکتار از آببندانهای استان نیز آغاز شده است.
وی با بیان اینکه پشت هر واحد تولیدی زندگی انسانها قرار دارد گفت: تولیدکنندگان تنها صاحبان واحدهای اقتصادی نیستند. پشت هر شغل آرامش یک خانواده و پشت هر فعالیت تولیدی امیدی برای آینده وجود دارد.
استاندار مازندران تأکید کرد: وظیفه مدیران دولتی این است که مسیر فعالیت تولیدکنندگان را هموار کنند موانع را کاهش دهند و اجازه ندهند کسانی که برای ساختن کشور تلاش میکنند در این مسیر تنها بمانند.
بانکها باید از بنگاهداری فاصله بگیرند
مجتبی رضوی رئیس خانه صنعت معدن و تجارت مازندران افزود: در قبال برخی اشتباهات و تصمیمهای نادرست بانکی باید از سوی مسئولان ارشد کشور تصمیمات اصلاحی گرفته شود تا فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد نشود
وی در گفت وگو با خبرنگار مهر همچنین افزایش هزینه انرژی را از دیگر چالشهای تولید دانست و گفت: بهای انرژی تا سه برابر افزایش یافته در حالی که محصولات تولیدی متناسب با این افزایش قیمت مواجه نشدهاند.
رضوی تأکید کرد: ادامه این وضعیت حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش میدهد و توان آنها برای سرمایهگذاری مجدد توسعه خطوط تولید و ایجاد اشتغال جدید را محدود میکند.
روایت فعالان صنعتی مازندران نشان میدهد که تولید در استان با وجود همه دشواریها متوقف نشده است. کارخانهها همچنان فعالاند نیروهای انسانی در خطوط تولید حضور دارند و حتی در شرایط دشوار طرحهای توسعهای نیز دنبال میشود. این مسئله نشاندهنده آن است که سرمایهگذاران و صنعتگران هنوز به آینده تولید در استان امیدوارند اما استمرار این امید نیازمند اقدام است.
صنعتگر برای تولید آمده است نه برای جنگیدن با موانعی که میتوان با تصمیم درست و هماهنگی دستگاهها برطرفشان کرد. اگر قرار است سرمایهگذاری افزایش یابد اشتغال بیشتر شود و مازندران سهم بزرگتری در اقتصاد کشور داشته باشد باید مسیر تولید را باز کرد.
صنعتگران مازندران پای کار تولید ایستادهاند و اکنون نوبت مسئولان است که سنگها را از این مسیر بردارند.