به گزارش بهداشت نیوز، بسیاری از افراد یبوست را تنها به معنای «چند روز دفع نداشتن» میدانند، در حالی که وضعیت دفع افراد با یکدیگر متفاوت است. سختی مدفوع، زور زدن زیاد، احساس تخلیه ناکامل و دفع دشوار نیز میتوانند از نشانههای یبوست باشند.
در طب سنتی برای بهبود مشکلات دفع، توصیههای غذایی و گیاهی مختلفی مطرح شده است؛ اما انتخاب روش مناسب باید با توجه به علت یبوست انجام شود.
چرا یبوست ایجاد میشود؟
کمبود فیبر در رژیم غذایی، کمتحرکی، مصرف ناکافی مایعات، تغییر برنامه روزانه و به تعویق انداختن مکرر دفع میتوانند در ایجاد یبوست نقش داشته باشند.
برخی داروها نیز ممکن است باعث یبوست شوند.
در بعضی افراد نیز بیماریهای زمینهای یا اختلالات عملکرد دستگاه گوارش عامل اصلی مشکل هستند.
فیبر را ناگهانی زیاد نکنید
یکی از توصیههای مهم برای پیشگیری و کنترل یبوست، افزایش مصرف فیبر است.
سبزیجات، میوهها، حبوبات و غلات کامل منابع مناسبی از فیبر هستند.
اما افزایش ناگهانی فیبر میتواند در برخی افراد باعث نفخ و گاز بیشتر شود. بهتر است مقدار فیبر به تدریج افزایش پیدا کند تا دستگاه گوارش فرصت سازگاری داشته باشد.
آب کافی؛ اما نه برای همه به یک اندازه
مصرف مایعات کافی میتواند به عملکرد طبیعی روده کمک کند.
با این حال، مقدار مناسب مایعات برای همه افراد یکسان نیست. بیماران مبتلا به برخی بیماریهای قلبی یا کلیوی ممکن است محدودیت مصرف مایعات داشته باشند و نباید بدون نظر پزشک مقدار آب مصرفی خود را افزایش دهند.
انجیر و آلو؛ انتخابهای غذایی سنتی
انجیر خشک و آلو از مواد غذایی هستند که در توصیههای سنتی برای کمک به دفع مورد استفاده قرار گرفتهاند.
این مواد علاوه بر فیبر، ترکیباتی دارند که میتوانند به بهبود حرکات روده در برخی افراد کمک کنند.
البته مصرف آنها باید متناسب با وضعیت فرد باشد و در صورت ابتلا به دیابت، مقدار قند و کالری دریافتی نیز مورد توجه قرار گیرد.
خاکشیر چطور؟
خاکشیر یکی از مواد غذایی پرکاربرد در توصیههای سنتی است و برخی افراد آن را برای مشکلات گوارشی و یبوست مصرف میکنند.
با این حال، اثر آن در افراد مختلف یکسان نیست و روش مصرف نیز اهمیت دارد.
اگر یبوست مزمن باشد، بهتر است فرد تنها به خاکشیر یا سایر درمانهای خانگی تکیه نکند و علت مشکل را بررسی کند.
درباره سنا احتیاط کنید
برخی گیاهان مانند سنا خاصیت ملین دارند و میتوانند حرکات روده را تحریک کنند.
اما مصرف طولانیمدت یا خودسرانه ملینهای محرک میتواند باعث بروز عوارض شود و استفاده از آنها باید با توجه به شرایط فرد و توصیه متخصص انجام شود.
این تصور که «هرچه ملین قویتر باشد، درمان بهتر است» تصور درستی نیست.
عادت دادن روده به ملین؛ یک باور سادهانگارانه
گاهی گفته میشود مصرف هر ملین باعث میشود روده برای همیشه تنبل شود.
این موضوع به این سادگی نیست و نوع ملین، مدت مصرف و شرایط بیمار اهمیت دارد.
با این حال، مصرف خودسرانه و طولانیمدت داروها یا گیاهان ملین بدون بررسی علت یبوست، رویکرد مناسبی نیست.
زمان دفع را به تعویق نیندازید
نادیده گرفتن مکرر احساس دفع میتواند روند طبیعی اجابت مزاج را مختل کند.
اختصاص دادن زمان مشخص و آرام برای رفتن به سرویس بهداشتی و پرهیز از عجله میتواند برای برخی افراد مفید باشد.
همچنین قرار دادن پاها در وضعیت مناسب هنگام دفع ممکن است به ایجاد وضعیت راحتتر کمک کند.
فعالیت بدنی را بیشتر کنید
کمتحرکی میتواند با یبوست ارتباط داشته باشد.
پیادهروی و فعالیت بدنی منظم، متناسب با شرایط جسمی فرد، میتواند به بهبود عملکرد عمومی دستگاه گوارش کمک کند.
برای افرادی که مدت زیادی مینشینند، افزایش تدریجی فعالیت روزانه میتواند اقدام سادهای باشد.
داروها را هم بررسی کنید
برخی داروها ممکن است باعث یبوست شوند.
اگر یبوست پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، نباید فرد دارو را خودسرانه قطع کند.
بهتر است موضوع با پزشک یا داروساز مطرح شود تا در صورت امکان، راهکار مناسب برای کنترل عارضه پیدا شود.
چه زمانی یبوست خطرناک است؟
یبوست معمولی معمولاً با اصلاح سبک زندگی و درمان مناسب قابل مدیریت است؛ اما برخی علائم نیازمند بررسی پزشکی هستند.
وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بدون علت مشخص، درد شدید یا مداوم شکم، استفراغ، تب، نفخ شدید همراه با ناتوانی در دفع گاز یا مدفوع و تغییر ناگهانی و پایدار در الگوی دفع از مواردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
یبوست طولانیمدت را خوددرمانی نکنید
اگر مشکل دفع برای مدت طولانی ادامه داشته باشد یا بارها عود کند، مهم است که علت آن مشخص شود.
در برخی افراد، اصلاح رژیم غذایی و سبک زندگی کافی است؛ اما در بعضی دیگر ممکن است بیماری زمینهای یا اختلال عملکرد روده وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی، افزایش مصرف دمنوشها و ملینهای گیاهی بدون تشخیص علت میتواند روند درمان را به تأخیر بیندازد.
جمعبندی
یبوست در بسیاری از موارد با اصلاح عادات غذایی و سبک زندگی قابل کنترل است. افزایش تدریجی فیبر، دریافت مایعات متناسب با نیاز بدن، فعالیت بدنی و توجه به زمان دفع از اقدامات مهم محسوب میشوند.
مواد غذایی مانند انجیر و آلو نیز میتوانند بخشی از رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به یبوست باشند.
در مقابل، مصرف طولانیمدت و خودسرانه گیاهان ملین مانند سنا توصیه نمیشود و طبیعی بودن یک فرآورده به معنای بیخطر بودن آن در هر مقدار و برای هر فرد نیست.
اگر یبوست مداوم، شدید یا همراه با خونریزی، کاهش وزن، درد شدید یا استفراغ باشد، علت آن باید توسط پزشک بررسی شود.
توجه: این مطلب جنبه اطلاعرسانی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست.