بسیاری از افراد تصور میکنند هرچه محصولات مراقبت از پوست بیشتری استفاده کنند یا پوست خود را بیشتر بشویند، احتمال بروز آکنه کمتر میشود. اما مطالعات متخصصان پوست نشان میدهد که بخش قابل توجهی از آکنهها و تحریکات پوستی، نه به دلیل کمتوجهی به مراقبت از پوست، بلکه به علت اشتباهات رایج در روتین پوستی بروز میکند.
پوست سد دفاعی پیچیدهای دارد که از لایه شاخی، چربی طبیعی پوست، میکروبیوم پوستی و عوامل ایمنی تشکیل شده است. هر اقدامی که این تعادل را بر هم بزند، میتواند نتایجی مانند التهاب، انسداد منافذ، رشد بیش از حد باکتریهای مولد آکنه و در نهایت بروز جوش داشته باشد. بیایید رایجترین اشتباهات روتین پوستی را که موجب بروز آکنه میشوند، بررسی کنیم.
اشتباهات رایج در روتین پوستی
از دیدگاه متخصصان پوست، بخش قابل توجهی از جوشهای مقاوم یا عودکننده، به دلیل آسیب به سد دفاعی پوست، انتخاب نادرست محصولات یا استفاده بیش از اندازه از ترکیبات فعال ایجاد میشوند. شناخت این اشتباهات و اصلاح آنها، یکی از مهمترین گامها در پیشگیری و کنترل آکنه است. موارد زیر از مهمترین اشتباهات روتین پوستی هستند:
شستشوی بیش از حد پوست
یکی از رایجترین باورهای نادرست این است که پوست چرب باید به دفعات زیاد شسته شود تا جوش نزند. در حالی که شستشوی بیش از حد میتواند سد محافظ پوست را تخریب و به جای بهبود، آکنه را تشدید کند.
سطح پوست به طور طبیعی با لایهای از چربی و میکروارگانیسمهای مفید پوشیده شده است. این لایه از تبخیر آب جلوگیری میکند و در برابر عوامل بیماریزا نقش محافظتی دارد. اگر چندین بار در روز از شویندههای قوی استفاده کنید، این تعادل از بین میرود.
غدد سباسه در پاسخ به این خشکی، چربی بیشتری تولید میکنند. افزایش ترشح سبوم همراه با التهاب شرایط مناسبی برای بسته شدن منافذ و ایجاد جوش فراهم میکند و در نتیجه آن شاهد بروز آکنه خواهید بود. شستشوی بیش از حد همچنین میتواند مشکلات زیر را هم ایجاد کند:
- خشکی و کشیدگی پوست
- قرمزی و تحریک
- افزایش حساسیت نسبت به محصولات مراقبتی
- تشدید التهاب آکنه
- اختلال در میکروبیوم طبیعی پوست
در اکثر موارد شستشوی صورت دو بار در روز با یک شوینده ملایم و متناسب با نوع پوست کافی است و شستشوی مکرر فقط در شرایط خاص مانند تعریق شدید یا آلودگی قابل توجه محیطی توصیه میشود.
استفاده از محصولات نامناسب
انتخاب نادرست محصولات مراقبت از پوست یکی از مهمترین دلایل ایجاد جوش است. بسیاری از افراد تنها بر اساس تبلیغات یا توصیه اطرافیان محصولی را خریداری میکنند، بدون اینکه به نوع پوست یا ترکیبات آن توجه داشته باشند.
برای مثال، استفاده از کرمهای بسیار چرب روی پوست مستعد آکنه احتمال انسداد منافذ را افزایش میدهد. از طرف دیگر مصرف مداوم محصولات الکلی و خشککننده میتواند منجر به تحریک پوست و افزایش تولید چربی شود.
بعضی ترکیبات شویندهها و محصولات مراقبت از پوست در بعضی افراد خاص خاصیت کومدوژنیک دارند و احتمال تشکیل جوشهای سرسیاه و سرسفید را افزایش میدهند. اگر در انتخاب محصولات روتین پوستی مرتکب اشتباهات زیر شوید، ممکن است شاهد بروز آکنه باشید:
- استفاده از محصولات سنگین و چرب روی پوست مستعد آکنه
- مصرف همزمان چند محصول حاوی مواد فعال قوی
- تعویض مداوم محصولات بدون فرصت دادن به پوست
- استفاده از محصولات نامعتبر یا فاقد استاندارد
- بیتوجهی به تاریخ انقضا و شرایط نگهداری
همچنین بعضی افراد تصور میکنند هر احساس سوزش یا قرمزی نشانه اثرگذاری محصول است، در حالی که این علائم میتواند بیانگر آسیب به سد دفاعی پوست باشد.
انتخاب محصولات غیر کومدوژنیک و متناسب با نوع پوست، یکی از مهمترین اصول پیشگیری از جوش محسوب میشود.
لایهبرداری بیش از حد
لایهبرداری یکی از روشهای موثر برای حذف سلولهای مرده و بهبود بافت پوست است، اما لایهبرداری بیش از اندازه آن پیامدهای نامطلوبی برای پوست خواهد داشت و بروز آکنه یکی از نتایج مخرب آن است.
لایهبردارهای شیمیایی مانند آلفا هیدروکسی اسیدها (AHA)، بتا هیدروکسی اسیدها (BHA) و رتینوئیدها با افزایش سرعت نوسازی سلولی عمل میکنند. اگر این ترکیبات بدون برنامه یا با دفعات زیاد استفاده شوند، سد محافظ پوست آسیب میبیند. در نتیجه این آسیب امکان دارد مشکلات زیر برای پوست ایجاد شود:
- التهاب مزمن پوست
- افزایش قرمزی و سوزش
- حساسیت به نور خورشید
- افزایش از دست رفتن آب پوست
- تشدید جوشهای التهابی
گاهی افراد برای درمان سریعتر آکنه، چندین لایهبردار مختلف را به طور همزمان استفاده میکنند. این کار روند درمان را تسریع نمیکند و حتی میتواند به ایجاد چرخه التهاب و تحریک مداوم منجر شود.
بر این اساس بهتر است بر اساس نوع پوست لایهبردار خود را انتخاب کنید و در صورت استفاده از ترکیبات فعال، از ضدآفتاب مناسب کمک بگیرید.
راههای اصلاح روتین پوستی
اصلاح روتین پوستی به معنای حذف همه محصولات نیست، هدف این کار بازگرداندن تعادل طبیعی پوست است. یک روتین اصولی باید ساده، منظم و متناسب با نیازهای واقعی پوست باشد. برای اصلاح روتین پوستی میتوانید از راهکارهای زیر کمک بگیرید:
- استفاده از شوینده ملایم و متناسب با نوع پوست
- شستشوی صورت به اندازه نیاز، نه بیش از حد
- انتخاب محصولات غیر کومدوژنیک
- استفاده تدریجی از مواد فعال مانند رتینوئیدها یا اسیدها
- پرهیز از ترکیب همزمان چند لایهبردار قوی
- استفاده روزانه از ضدآفتاب مناسب
- مرطوب نگه داشتن پوست حتی در افراد با پوست چرب
- خودداری از دستکاری و تخلیه جوشها
همچنین باید توجه داشته باشید که همه جوشها ناشی از روتین پوستی نیستند. اختلالات هورمونی، سندرم تخمدان پلیکیستیک، استرس، بعضی داروها و عوامل ژنتیکی نیز میتوانند در ایجاد آکنه نقش داشته باشند.
اگر با وجود رعایت اصول مراقبت از پوست، جوشها ادامه پیدا کنند یا شدیدتر شوند، لازم است علتهای زمینهای را با کمک متخصص پوست بررسی کنید.
جمعبندی
بسیاری از اشتباهات رایج در روتین پوستی، مانند شستشوی بیش از حد، استفاده از محصولات نامناسب و لایهبرداری افراطی، میتوانند سد دفاعی پوست را تخریب کنند و به جای بهبود، باعث ایجاد یا تشدید جوش شوند. داشتن روتین ساده و علمی، در کنار انتخاب محصولات متناسب با نوع پوست، نقش مهمی در حفظ سلامت پوست دارد.
با این حال، اگر جوشها مکرر، شدید یا مقاوم به درمانهای معمول دارید، ممکن است یک مشکل زمینهای مقصر بروز این اتفاق باشد که در این صورت به بررسی تخصصی نیاز خواهید داشت. تشخیص صحیح علت آکنه، از مصرف خودسرانه محصولات مختلف و آسیب بیشتر به پوست جلوگیری میکند.
برای دریافت مشاوره تخصصی، میتوانید از سامانه دکتر دکتر متخصص پوست و مو تهران یا شهر مورد نظر خود را پیدا و نوبت ویزیت حضوری رزرو کنید. همچنین در سامانه دکتر دکتر این امکان فراهم شده است که با بعضی از متخصصان به صورت آنلاین ارتباط بگیرید و از خدمات مشاوره متنی یا تلفنی استفاده کنید تا متناسب با شرایط پوست خود، بهترین برنامه درمانی و مراقبتی به شما ارائه شود.