سیده طاهره میرملایی عضو هیئت علمی گروه مامایی و سلامت باروری علوم پزشکی تهران و متخصص مامایی و سلامت باروری و عضو هیئت مدیره انجمن سنفی مامایی در گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با روز جهانی مامایی و خدمات ماماها در شرایط بحرانی توضیحاتی داد و گفت: در آستانه روز جهانی ماما که در بیش از ۵۰ کشور عضو کنفدراسیون بینالمللی مامایی گرامی داشته میشود، جایگاه این رشته در ایران به عنوان یک حرفه کاملاً علمی و بالینی تبیین شد. مامایی در ایران نه تنها در مقطع کارشناسی، بلکه تا سطوح عالی دکتری مامایی و دکتری سلامت باروری تدریس میشود که نشاندهنده عمق تخصص و دانش نیروهای فعال در این حوزه است.
خدمترسانی فراتر از اتاق زایمان؛ از بلوغ تا یائسگی
وی افزود: اگرچه وظیفه اصلی ماما مراقبتهای بارداری و زایمان است، اما حیطه فعالیت این متخصصان بسیار گستردهتر از این مرزهاست. خدمات مامایی یک مسیر فیزیولوژیک از دوران بلوغ دختران نوجوان، مشاورههای پیش از ازدواج، آمادگی برای بارداری، مسائل زناشویی تا مراقبتهای دوران یائسگی را در بر میگیرد. این خدمات با محوریت زن، اما با هدف ارتقای سلامت کل خانواده ارائه میشود.
نقش استراتژیک ماماها در قانون جوانی جمعیت
میرملایی افزود: در سالهای اخیر و با تمرکز کشور بر مسئله جمعیت، ماماها به عنوان «خط اول ارائه خدمت»، نقشی کلیدی در مشاوره فرزندآوری ایفا کردهاند. یکی از موفقیتهای چشمگیر این قشر، ورود تخصصی به حوزه انصراف از سقطهای برنامهریزی نشده است. ماماها با ارائه مشاورههای دقیق علمی و حمایتی، توانستهاند آمار قابل توجهی از انصراف از سقط را در استانهای مختلف ثبت کرده و موجب تولد نوزادان سالم شوند.
ایثارگری در بلایا و بحرانها؛ از سیل تا کرونا
وی متذکر شد: تاریخچه خدمت مامایی در ایران با ایثارگری در روزهای سخت گره خورده است و حضور فعال ماماها در چادرهای اسکان اضطراری زلزلهزدگان و سیلزدگان، برای مراقبت از زنان باردار و نوزادان در بدترین شرایط محیطی، از نقاط درخشان کارنامه این حرفه است. همچنین در دوران همهگیری کرونا، جامعه مامایی ۱۷ شهید را در راه خدمت به مادران مبتلا تقدیم کرد. علاوه بر خدمات حضوری، ماماها با راهاندازی خطوط مشاورهای (مانند همکاری در سامانه ۴۰۳۰) و مشاورههای آنلاین، بار بزرگی از دوش نظام سلامت برداشتند.
آمیختگی تخصص با ویژگیهای انسانی
میرملایی بر ویژگیهای اخلاقی منحصر به فرد این حرفه از جمله شفقت، همدلی و عشق به خدمت تاکید شد. رشته مامایی تنها یک تخصص علمی نیست، بلکه آمیزهای از هنر و اخلاق است که با همراهی همسران و خانوادهها، سلامت نسلهای آینده را تضمین میکند.
وی بر تجربه موفق مشاوره تلفنی رایگان در دوران کرونا (سامانه ۴۰۳۰) تاکید کرد و اظهار داشت: اکنون به الگویی برای دوران جنگ تبدیل شده است. در طول جنگ ۱۲ روزه و نبردهای اخیر، ماماها به صورت داوطلبانه از ۸ صبح تا ۸ شب به ارائه مشاوره رایگان به مادران باردار پرداختهاند. همچنین حضور فعال در تجمعات مردمی و میادین شهر برای ارائه خدمات حضوری و پاسخ به سوالات بهداشتی خانوادهها، نشاندهنده روحیه جهادی این قشر در دفاع از سلامت جامعه است.
شکاف میان تخصص بالا و جایگاه حرفهای در ایران
عضو هیئت علمی گروه مامایی و سلامت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: با وجود اینکه ماماهای ایرانی در مقاطع دکتری و فوقتخصص تحصیل کرده و همتراز با استانداردهای اروپایی هستند، اما هنوز جایگاه حرفهای آنها با موانعی روبروست. مهمترین چالشهای مامایی اعم از سختی کار و معوقات که با وجود ماهیت دشوار این شغل، قانون سختی کار در بسیاری از مراکز به درستی اجرا نشده و پرداخت کارانهها و حقوق مالی با معوقات طولانی همراه است و فقدان استقلال در بخشهای زایمان، ایران برخلاف کشورهای پیشرفته که بخشهای زایمان طبیعی کاملاً مستقل و توسط ماماها اداره میشود، در ایران هنوز این استقلال به رسمیت شناخته نشده است.
میرملایی یکی از درخواستهای کلیدی از وزارت بهداشت، اجازه تاسیس مراکز زایمانی و تولد مستقل از بیمارستان است. این مراکز که در اروپا جایگاه ویژهای دارند، اجازه میدهند زایمانهای فیزیولوژیک و طبیعی در محیطی آرام و تحت مدیریت مستقیم ماما انجام شود. این اقدام نه تنها کیفیت خدمت را افزایش میدهد، بلکه جذابیت زایمان طبیعی را برای مادران دوچندان خواهد کرد.
ماما در مدرسه؛ سدی در برابر آسیبهای فضای مجازی
عضو هیئت علمی گروه مامایی و سلامت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران، حضور ماماها در آموزش و پرورش را یک ضرورت ملی دانست. با توجه به نفوذ شبکههای اجتماعی و انتشار گسترده اطلاعات غلط علمی (شبهعلم)، دختران نوجوان بیش از هر زمان دیگری به مشاوران متخصص نیاز دارند. حضور ماما در مدارس میتواند پاسخگوی سوالات بهداشت بلوغ باشد و از آسیبهای جسمی و روانی ناشی از اطلاعات نادرست پیشگیری کند.
فرصتی برای ارتقای سلامت جامعه
میرملایی خاطر نشان کرد: ظرفیت ماماهای تحصیلکرده ایرانی فراتر از وضعیت موجود است. بهرهگیری از این نیروهای متخصص در سیاستهای افزایش جمعیت، حضور در ساختار آموزش و پرورش و اعطای استقلال حرفهای در بخشهای زایمان، گامهای موثری است که میتواند سلامت جامعه و خانوادههای ایرانی را به سطح کیفی جدیدی برساند.