به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، زمانی که نیروهای آمریکا و اسرائیل ۹ اسفند (۲۸ فوریه) حملاتی را علیه ایران آغاز کردند، معاملهگران در پلتفرمهای شرطبندی دیجیتال از قبل احتمال چنین حملهای را در قیمتها لحاظ کرده بودند. در هفتههای پیش از حمله، قراردادهای موجود در پولیمارکت(یکی از بزرگترین بازارهای پیشبینی جهان) احتمال اقدام نظامی آمریکا را بهتدریج بالاتر نشان میدادند.
طبق گزارشها بیش از یک میلیارد دلار روی پرسشهای مرتبط با ایران در این پلتفرمها شرطبندی شده است؛ از اینکه جنگ چه مدت طول میکشد گرفته تا اینکه آیا توافق هستهای ممکن است یا نه.
این مساله باعث شده تا سوالاتی در مورد آنکه این شرطبندیها تا کجا ممکن است مرزها را به سخره بگیرند، پیش بیاید. مشخص نیست که چه تعداد از کاربران این سکوهای اینترنتی با استفاده از اطلاعات محرمانه و پنهانی در شرطبندیها شرکت میکنند و میتوانند با استفاده از اطلاعاتی مانند زمان شروع عملیات نظامی، زمان رسیدن به توافقهای سیاسی یا هر چیز دیگر، پولهای کلانی به جیب بزنند.
در سکوهای اینترنتی که به «بازارهای پیشبینی» مشهور شدهاند، کاربران روی هر چیزی شرط میبندند، از قیمت نفت، تا به کار بردن کلمهای در سخنرانی یک فرد مشهور؛ از پیشبینی اتفاق عجیب در یک مسابقه بسکتبال تا به توافق رسیدن یا نرسیدن ایران و آمریکا.
معاملههای مشکوک و تردید در مورد شرطبندی بر اساس اطلاعات محرمانه
نیویورک تایمز اخیرا در گزارشی دهها معامله و کاربر مشکوک در بازارهای مشهور پیشبینی را مورد بررسی قرار دادهاست و به نتایج باور نکردنی رسیدهاست.
در مورد شرط بندی روی حمله اسرائیل به ایران (ژوئن ۲۰۲۵): ۱۳ کاربر در مجموع ۱۴۰ هزار دلار شرط بستند و پس از وقوع حمله، بیش از ۶۰۰ هزار دلار سود کسب کردند. (۷ مورد از این حسابها تنها چند روز قبل باز شده بودند).
در مورد شرطبندی روی دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا (ژانویه ۲۰۲۶): در حالی که شانس سقوط مادورو ۷٪ بود، یک گروهبان ارتش آمریکا با اطلاعات طبقهبندیشده شرطبندی کرد و بیش از ۴۰۰,۰۰۰ دلار سود برد.
در مورد شرطبندی روی آتشبس آمریکا و ایران (آوریل ۲۰۲۶): حداقل ۷ کاربر ساعاتی پیش از پست ترامپ شرط بستند و در مجموع بیش از ۱.۴ میلیون دلار برنده شدند (دو نفر از آنها هر کدام ۴۰۰,۰۰۰ دلار سود کردند).
در مورد شرطبندی روی عفو برادر جو بایدن (ژانویه ۲۰۲۵): یک کاربر ۵۳ شرط مجزا به ارزش بیش از ۲۰,۰۰۰ دلار ثبت کرد و ۴۰ دقیقه بعد پس از اعلام عفو، ۲۰۰,۰۰۰ دلار به دست آورد.
در مورد شرطبندی روی حمله هوایی ترامپ به ایران (فوریه ۲۰۲۶): حداقل ۲۷ حساب کاربری به صورت همزمان شرطبندی کردند و بیش از ۷۰۰,۰۰۰ دلار سود به دست آوردند.
افشاگری علیه شرکت کریپتو Axiom (فوریه ۲۰۲۶): یک کاربر تازه وارد ۶۵,۰۰۰ دلار شرط بست و ۴۱۱,۶۴۷ دلار سود کسب کرد.
نظامی آمریکایی که به دلیل شرطبندی با استفاده از اطلاعات محرمانه بازداشت شد
«گانون کن ون دایک» ۳۸ ساله، گروهبان ارتش آمریکا به تازگی متهم به کسب ۴۰۰ هزار دلار سود از طریق شرطبندی بر سر برکناری نیکولاس مادورو (رئیسجمهور برکنارشده ونزوئلا) با استفاده از اطلاعات پنهانی شد. او ۲۰ روز پیش در مقابل دادگاه قرار گرفت و ادعای بیگناهی کرد.
به گزارش گاردین ون دایک در ۲۳ آوریل بر اساس یک کیفرخواست فدرال بازداشت شد؛ او متهم است که بین ۲۷ دسامبر ۲۰۲۵ تا ۲ ژانویه ۲۰۲۶، مبلع ۳۳ هزار دلار در بازار پیشبینی پلیمارکت شرطبندی کردهبود. او بر خلاف پیشبینیها که احتمال برکناری مادورو را بسیار پایین میدانستنند مبلغ کلانی روی برکناری مادورو و ورود آمریکا به خاک ونزوئلا شرط بستهبود.
به گفته دادستانها، در آن زمان بازارهای پیشبینی احتمال کمی برای وقوع این رویدادها قائل بودند، که همین امر منجر به پرداخت سود کلانی به ون دایک شد.
این پرونده، نخستین نمونه از رسیدگی به اتهاماتی را در رابطه با «معامله بر اساس اطلاعات نهانی» در یک بازار پیشبینی است. کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) نیز شکایتهای مدنی علیه ون دایک تنظیم کرده است.
دادستانها اعلام کردند ون دایک که درجهدار نیروهای ویژه ارتش آمریکا است و در پایگاه فورت براگ در کارولینای شمالی مستقر بوده، در «برنامهریزی و اجرای» حمله ماه ژانویه که منجر به دستگیری مادورو و همسرش «سیلیا فلورس» شد، مشارکت داشته است.
او با پنج عنوان اتهام کیفری روبرو است: استفاده غیرقانونی از اطلاعات محرمانه دولتی برای منافع شخصی، سرقت اطلاعات غیرعلنی دولتی، کلاهبرداری در معاملات کالا، کلاهبرداری اینترنتی و انجام تراکنش مالی غیرقانونی.
پلتفرم پلی مارکت اعلام کرد که فعالیتهای معاملاتی ون دایک را به مقامات گزارش داده و در طول فرآیند تحقیقات همکاری کرده است.
گانون کن ون دایک، درجهدار بازداشتشده نیروی ویژه آمریکا متهم به شرطبندی بر روی زمان سرنگونی مادورو با استفاده از اطلاعات محرمانه
بازارهای شرطبندی از چه زمانی شکل گرفتند؟
بازار شرطبندی از دهه هشتاد میلادی شکل گرفت. وقتی گروهی از اقتصاددانان برای آزمایش به دانشجویان دانشگاه آیووا اجازه دادند تا در بازار پیشبینی الکترونیک آیووا شرکت کنند. این بازار شرطبندی در خصوص نتایج انتخاباتها و مسائل اقتصادی در دسترس بود.
پس از یازده سپتامبر پنتاگون ایده ایجاد یک بازار را مطرح کرد تا کارشناسان بتوانند روی رویدادهای آینده شرطبندی کنند؛ اما وقتی یک عضو کنگره از این ماجرا با خبر شد، پنتاگون پروژه را کنار گذاشت. چند سال بعد با ایجاد دو استارتاپ کلشی و پلی مارکت، اوضاع عوض شد.
بحرانهای اخلاقی
بازارهای پیشبینی که توسط شرکتهایی مانند کالشی اداره میشوند، در یک سال گذشته بهشدت محبوب شدهاند و بیش از ۴۴ میلیارد دلار معامله را میزبانی کردهاند. این بازارها تا سالها در دست کسانی بودند که به پیشبینی نتایج فوتبال و یا دیگر ورزشها علاقه داشتند، اما اخیرا سروکله گروهی که به پیشبینی وقایع سیاسی علاقهمندند در چنین سایتهایی پیدا شده است و سمت و سوی تازهای به آنها داده است.
کاربران کلشی و پلی مارکت تقریبا بر روی هر موضوعی شرطبندی میکنند. از انتخابات محلی گرفته تا جنگهای بزرگ و کوچک و حتی زمان ظهور عیسی مسیح را پیشبینی و مدم در حال امتحان کردن شانس خود هستند.
این اپلیکیشنها در جریان انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۴ بهشدت مورد توجه قرار گرفتند؛ زمانی که یک پیروزی حقوقی به آنها اجازه داد شرطبندی انتخاباتی را بپذیرند و پیشبینیهایشان نشان میداد شانس پیروزی دونالد ترامپ در حال افزایش است.
حجم معاملات در بازارهای پیشبینی مشهور آمریکا (کلشی و پلیمارکت) از حدود ۲ میلیارد دلار در ماه در سال گذشته به ۲۵ میلیارد دلار در ماه در سال جاری رسیدهاست.
با گذشت از این دوران، کاربران سایتهای شرطبندی در مورد پیشبینیها در خصوص وضعیت ونزوئلا و ایران دست به شرطبندی میزنند.
از نظر تئوری، چنین شرطبندیهایی با قوانین مالی آمریکا در تضاد هستند؛ قوانینی که معامله روی قراردادهای مرتبط با جنگ، تروریسم، ترور، قمار یا دیگر فعالیتهای غیرقانونی را ممنوع میکند. اما این قوانین مانع از آن نبوده است که استارتاپهای حوزه شرط بندی از پول کلانی که بابت چنین اموری به دست میآورند؛ چشم بپوشند.
در حقیقت بحران ایران شکافهای اخلاقی این بازارها را به شکلی آشکار کرد که انتخابات هرگز نکرده بود.پس از وقوع اولین حملات به ایران در روز ۲۸ فوریه کلشی فورا با یک مشکل مواجه شد: قانون فدرال آمریکا شرطبندی روی ترور را ممنوع میکند.
این پلتفرم همه پولها را بازگرداند و به همین قوانین استناد کرد. اما معاملهگران همچنان راههایی برای دور زدن قوانین پیدا کردند. وقتی آمریکا برای نجات یک خلبان ساقطشده عملیات انجام داد، کاربران پولیمارکت شروع کردند به شرطبندی روی اینکه او چه زمانی آزاد خواهد شد. ست مولتون، نماینده کنگره و تفنگدار سابق دریایی، این وضعیت را بازار مرگ دیستوپیایی توصیف کرد و پولیمارکت آن را بست.
معاملات مبتنی بر اطلاعات محرمانه حتی نگرانکنندهتر است. پیش از حملات ۲۸ فوریه، یک شرکت تحلیل رمزارز شش فرد مظنون به استفاده از اطلاعات داخلی را شناسایی کرد که پیش از وقوع حمله، ۱.۲ میلیون دلار روی حمله آمریکا شرط بسته بودند.
مطالعهای دیگر نشان داد که بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ دستکم ۱۴۳ میلیون دلار سود در پولیمارکت از طریق استفاده از اطلاعات داخلی بهدست آمده است. پژوهشگران بیش از ۲۰۰ هزار شرطبندی مشکوک را شناسایی کردند.
از ژانویه ۲۰۲۶ تاکنون، قانونگذاران بیش از ۱۰ طرح قانونی برای محدود کردن بازارهای پیشبینی ارائه کردهاند؛ برخی از آنها رئیسجمهور، معاون رئیسجمهور، قانونگذاران و خانوادههایشان را از معامله در این بازارها منع میکند.
معاملات بهموقع افراد دارای ارتباطات سیاسی توجه زیادی را جلب کرده است، از جمله پیوستن دونالد ترامپ جونیور به هیئت مشاوران پولیمارکت در اوت ۲۰۲۵.
منتقدان چه میگویند؟
منتقدان از این وضعیت برای درخواست برخورد شدیدتر با این اپلیکیشنها استفاده کردهاند؛ آنها میگویند این پلتفرمها در حال تسهیل نوعی سودجویی از جنگ هستند که غیراخلاقی است و هم میتواند خطرات امنیت ملی، معاملات مبتنی بر اطلاعات محرمانه و فساد ایجاد کند.
تنها پلتفرم پلیمارکت میزبان شرطبندیهایی بوده که بلومبرگ ارزش آنها را بیش از ۵۰۰ میلیون دلار در ارتباط با جنگ ایران برآورد کرده است؛ این پلتفرم حتی در مقطعی امکان شرطبندی روی احتمال وقوع انفجار هستهای را فراهم کرده بود. آنطور که بیبیسی جهانی نوشته است این شرکت که دفتر مرکزیاش در نیویورک است اما فعالیت محدودی در آمریکا دارد، پس از انتقادها در شبکههای اجتماعی آن بازار را حذف کرد؛ با این حال کاربران هنوز هم میتوانستند روی پرسشهایی مثل زمان ورود نیروهای آمریکایی به ایران شرط ببندند.
برخی از پژوهشگران معتقدند بازارهای پیشبینی، گاه نسبتا خوب عمل میکنند. مثلا یک مقاله پژوهشی هیئت فدرال رزرو نیز نشان داد که بازارهای کلشی از سال ۲۰۲۲ تاکنون نرخ بهره فدرال را در روز هر نشست بانک مرکزی آمریکا کاملاً درست پیشبینی کردهاند و عملکردی بهتر از نظرسنجیهای حرفهای و بازارهای آتی مالی داشتهاند.
موانع حقوقی
برخلاف شرکتهای سنتی شرطبندی که ضرایب را خودشان تعیین میکنند، شرکتهای بازار پیشبینی بیشتر شبیه بورس عمل میکنند و به کاربران اجازه میدهند از طریق قراردادهای رویدادی روی نتیجه رویدادهای آینده با یکدیگر شرط ببندند. همین ساختار باعث شده کمیسیون معاملات آتی کالا در آمریکا (CFTC) ادعای نظارت بر آنها را مطرح کند. اما منتقدان میگویند این شرکتها در اصل پلتفرمهای قمار و شرطبندی ورزشی هستند که تلاش میکنند خود را بهعنوان بازار مالی جا بزنند تا از قوانین سختگیرانهتر و مالیاتهایی که شامل شرکتهای قمار سنتی میشود، فرار کنند.
بیبیسی نوشته است در هفتههای اخیر، دموکراتها طرح قانونیای ارائه کردهاند که مقامهای فدرال را از معامله قراردادهای رویدادی منع میکند. آنها به مواردی اشاره میکنند مانند زمانی که یک کاربر تازهوارد پولیمارکت درست پیش از اعلام رسمی دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، نزدیک به نیم میلیون دلار سود کرد.
دولت بایدن موضع سختگیرانهای نسبت به این صنعت داشت و پیشنهاد داده بود قراردادهای رویدادی مرتبط با ورزش و سیاست ممنوع شوند، اما این تلاش نظارتی پس از شکست در دادگاه و پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ متوقف شد؛ ترامپی که وعده داده بود مقررات سبکتری اعمال کند.