خبرگزاری مهر – مجله مهر: در میان ویرانیهای جنگ غزه، گروهی از پزشکان فلسطینی حاضر نشدند بیمارستانها و بیمارانشان را رها کنند؛ حتی وقتی هشدارهای تخلیه صادر میشد و خطر مرگ لحظهبهلحظه نزدیکتر میآمد. بسیاری از آنان جان خود را در همین راه از دست دادند. به مناسبت روز پزشک، مروری داریم بر زندگی و سرنوشت چهار تن از این پزشکان که نامشان به نماد پایداری در نظام سلامت غزه بدل شد.
همام اللوح، تا لحظه آخر ایستاد
همام اللوح پزشک ۳۶ ساله، تنها فوقتخصص نفرولوژی (بیماریهای کلیه) در نوار غزه بود. او پس از ۱۴ سال تحصیل و تخصص در اردن و یمن، به غزه بازگشته بود تا بخش نفرولوژی بیمارستان الشفا را با استانداردی جهانی راهاندازی کند. با آغاز جنگ در پاییز ۲۰۲۳، رژیم اسرائیل به ساکنان شمال غزه دستور تخلیه به سمت جنوب داد، اما دکتر اللوح از رفتن سر باز زد؛ بیماران دیالیزی او در نبود برق و سوخت به مراقبت روزانه نیاز داشتند.
در آخرین مصاحبهاش با رسانهها، وقتی از او پرسیدند چرا محل کار خود را ترک نمیکند، پاسخ داد که اگر برود، دیگر چه کسی از بیمارانش مراقبت خواهد کرد؛ او تأکید کرد که آنان انساناند و سزاوار درمانی درخور. دو هفته پس از این مصاحبه، در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۳، موشکی به خانهای که خانوادهاش در آن پناه گرفته بودند اصابت کرد و او به همراه پدر و چند تن از بستگانش شهید شد.
عدنان البرش؛ جراحی که در تاریکی عمل میکرد
عدنان البرش، رئیس بخش جراحی ارتوپدی بیمارستان الشفا، از نخستین روزهای جنگ در بیمارستان ماند و اغلب شبها را در اتاق کارکنان میخوابید. همکارانش او را «سوپاپ اطمینان» بخش ارتوپدی غزه توصیف میکردند؛ کسی که با فداکاری بینظیر، بار سنگین جراحیها را با نور موبایل و در شرایط قطعی برق به دوش میکشید. او دفترچهای همراه داشت که در آن روند رو به وخامت اوضاع بیمارستان را ثبت میکرد و در روزهایی که شمار کشتهها از ظرفیت سردخانه بیمارستان فراتر رفت، همراه همکارانش در محوطه الشفا برای دفن اجساد گور میکند.
پس از دستور تخلیه بیمارستان الشفا، البرش به جنوب کوچ کرد اما دیری نپایید که به شمال بازگشت و در بیمارستان العوده به کار ادامه داد. در دسامبر ۲۰۲۳ نیروهای اسرائیلی بیمارستان العوده را محاصره کردند و او را بازداشت کردند. بر اساس گزارشهای سازمانهای حقوق بشری و همکاران بازداشتیاش، او در بازداشتگاه رژیم اسرائیل تحت شکنجه سیستماتیک قرار گرفت و در آوریل ۲۰۲۴ جان باخت.
حسام ابوصفیه؛ مدیری که ماندن را بر رهایی ترجیح داد
حسام ابوصفیه، فوقتخصص اطفال و نوزادان، مدیریت بیمارستان کمال عدوان در شمال غزه را از فوریه ۲۰۲۴ برعهده داشت؛ درست در بحرانیترین ماههای محاصره شمال غزه. با وجود دستورهای مکرر تخلیه و کمبود شدید آب، دارو و غذا، او و کادرش بیمارستان را ترک نکردند و به درمان بیماران و مجروحان ادامه دادند. ابوصفیه بارها از جامعه جهانی خواست تا برای نجات نظام سلامت غزه و بیماران محصور در بیمارستان کمال عدوان مداخله کند. در دسامبر ۲۰۲۴، همزمان با تخلیه اجباری بیمارستان توسط رژیم اسرائیل، او بازداشت شد. بر اساس گزارش وکیلش، او بیش از یک سال است بدون محاکمه و بدون دسترسی کافی به درمان پزشکی در بازداشت به سر میبرد.
مروان السلطان؛ آخرین قلبهای غزه
مروان السلطان، ۴۹ ساله، یکی از تنها دو متخصص قلب و عروق باقیمانده در سراسر نوار غزه و مدیر بیمارستان اندونزی در شمال غزه بود. او که استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه اسلامی غزه نیز بود، در طول ۲۱ ماه جنگ هرگز روپوش سفیدش را از تن درنیاورد و پیوسته در کنار بیماران و مجروحان ماند، حتی زمانی که بیمارستان تحت محاصره نظامی قرار گرفت.
در دوم ژوئیه ۲۰۲۵، موشک رژیم غاصب خانهای در شهر غزه را هدف قرار داد که او و خانوادهاش پس از آوارگی از شمال در آن اسکان یافته بودند؛ در این حمله او به همراه همسر و خواهرش شهید شدند. به گفته دخترش که در آن حادثه جان سالم به در برد، موشک دقیقاً به اتاقی که پدرش در آن نشسته بود اصابت کرد. مدیرکل وزارت بهداشت غزه در سوگ او گفت که جامعه پزشکی نهتنها یک پزشک، بلکه انسانی با تخصص عمیق و وجدانی عمیقتر را از دست داده است.
میراثی که باقی میماند
طبق آمار سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت غزه، از آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ بیش از هزار و پانصد نفر از کادر درمان غزه جان باختهاند و صدها تن دیگر در بازداشت به سر میبرند. این چهار پزشک تنها بخشی کوچک از فهرست بلندی هستند که نشان میدهد پایبندی به سوگند پزشکی در غزه، در بسیاری موارد به بهای جان تمام شده است. در روزی که به نام پزشکان گره خورده است، یاد کردن از این چهرهها، یادآور معنای عمیق پزشکی است؛ اشخاصی که در سختترین روزها، میان رنج و امید ایستادند و معنای واقعی نجاتبخشی را به تصویر کشیدند.