خبرگزاری مهر، گروه استانها: روز درختکاری در تقویم ایرانی تنها یک مناسبت نمادین برای کاشت چند نهال نیست؛ این روز یادآور مسئولیتی بزرگ در برابر زمین، طبیعت و آینده نسلهاست. در کشوری مانند ایران که بخشهایی از آن با بحرانهایی چون کمآبی، فرسایش خاک، آلودگی هوا و کاهش پوشش گیاهی روبهروست، توجه به منابع طبیعی اهمیتی دوچندان پیدا میکند. از همین رو، روز درختکاری به فرصتی تبدیل شده است تا جامعه و مسئولان بار دیگر نسبت خود را با محیط زیست بازتعریف کنند.
در این میان، رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای طی سالهای متمادی با کاشت نهال در روز درختکاری و بیان نکات راهبردی درباره حفظ منابع طبیعی، تلاش کردهاند این موضوع را از یک اقدام نمادین به یک فرهنگ عمومی تبدیل کنند. مرور بیانات ایشان نشان میدهد که مسئله درختکاری و حفاظت از طبیعت در نگاه ایشان صرفاً یک موضوع زیستمحیطی نیست، بلکه مسئلهای مرتبط با حیات اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی کشور به شمار میرود.
درخت؛ نعمتی حیاتی برای زندگی انسان
یکی از محورهای ثابت در بیانات رهبر انقلاب درباره روز درختکاری، تأکید بر نقش حیاتی درخت و گیاه در زندگی انسان است. ایشان بارها تصریح کردهاند که درخت تنها یک عنصر زیباییشناختی در طبیعت نیست، بلکه بخشی اساسی از چرخه حیات انسان و محیط زیست محسوب میشود.
حضرت آیتالله خامنهای در یکی از سخنان خود در مراسم روز درختکاری با اشاره به اهمیت این موضوع فرمودند:«روز درختکاری که در کشور معمول و باب شده، یکی از روزهای پربرکت در جمهوری اسلامی است؛ چون درخت و گیاه برای کشور، برای زندگی، برای مردم، برای تنفس، یک امر ضروری است.»
این نگاه، درخت را از یک پدیده ساده طبیعی به یک سرمایه حیاتی برای جامعه تبدیل میکند. درختان در تولید اکسیژن، کاهش آلودگی هوا، حفظ منابع آب، جلوگیری از فرسایش خاک و ایجاد تعادل اقلیمی نقشی اساسی دارند. از همین رو رهبر انقلاب در سخنان دیگری نیز تأکید کردهاند: «گیاهان مایهی برکت در زندگی انساناند؛ هم تولید هوا میکنند، هم حفظ آب میکنند، هم خودشان محصول به افراد بشر میدهند و هم فضا را زیبا و تماشایی میکنند.»
این سخنان نشان میدهد که مسئله درختکاری در نگاه ایشان یک موضوع چندبعدی است؛ موضوعی که هم با سلامت انسانها مرتبط است، هم با اقتصاد کشاورزی و هم با زیبایی و نشاط محیط زندگی.
فرهنگ درختکاری؛ مسئولیتی عمومی برای همه مردم
رهبر انقلاب همواره بر این نکته تأکید کردهاند که حفظ محیط زیست و توسعه فضای سبز تنها وظیفه دولتها نیست، بلکه یک مسئولیت عمومی برای همه مردم به شمار میرود. به تعبیر ایشان، اگر فرهنگ درختکاری در جامعه نهادینه شود، بسیاری از مشکلات زیستمحیطی کشور قابل کنترل خواهد بود.
ایشان در یکی از سخنان خود درباره اهمیت مشارکت عمومی در این زمینه تصریح کردهاند: «به نظر من خود مردم هم مؤثرترین و مهمترین بخش از این کار را بر عهده دارند: حفظ جنگلها، حفظ مرتعها، حفظ زمینهای حاصلخیز و حفظ باغات.»
این نگاه در واقع بر نقش فرهنگسازی در حوزه محیط زیست تأکید دارد. کاشت درخت زمانی به یک حرکت ملی تبدیل میشود که مردم آن را نه یک اقدام مقطعی، بلکه بخشی از مسئولیت اجتماعی خود بدانند.
رهبر انقلاب در سخنان دیگری نیز با اشاره به اهمیت ترویج این فرهنگ در جامعه میفرمایند: «اینکه مردم عادت کنند درخت بکارند، کار خیلی خوبی است؛ اما هم مردم و هم مسئولان باید عادت کنند که این فضای سبز را ـ بخصوص جنگلها و مراتع را ـ حفظ کنند.» (بیانات در مراسم روز درختکاری، ۱۸ اسفند ۱۳۹۴)
در این چارچوب، روز درختکاری در واقع یک نقطه آغاز برای تقویت این فرهنگ عمومی است؛ فرهنگی که در آن هر شهروند خود را در قبال طبیعت و منابع طبیعی مسئول میداند.
حفظ جنگلها و منابع طبیعی؛ ثروت ملی در معرض تهدید
یکی از دغدغههای جدی رهبر انقلاب در بیانات مرتبط با روز درختکاری، مسئله تخریب جنگلها و منابع طبیعی است. ایشان بارها هشدار دادهاند که کاشت چند نهال اگر با حفاظت از منابع طبیعی موجود همراه نباشد، نمیتواند خسارتهای ناشی از تخریب جنگلها را جبران کند.
حضرت آیتالله خامنهای در این باره میفرمایند:«فرض بفرمایید که از این طرف یک درخت ما بکاریم، هزاران درخت مردم بکارند؛ این کار بسیار خوبی است، اما در مقابل آن اگر موجودی گیاه کشور مورد تطاول قرار بگیرد، این خسارت است.»
این سخن در واقع به یکی از مهمترین چالشهای محیط زیستی ایران اشاره دارد؛ یعنی تخریب تدریجی جنگلها، مراتع و باغات در اثر توسعه نامتوازن شهری، زمینخواری و بهرهبرداری غیر اصولی از منابع طبیعی.
رهبر انقلاب در ادامه همین سخنان، جنگلها و مراتع کشور را سرمایهای عظیم برای ملت ایران توصیف کرده و تأکید میکنند: «مراتع ما، جنگلهای ما، ذخائر عظیم حیاتی ما هستند. اگر عاقلانه و درست از مرتع و جنگل استفاده شود، هیچوقت تمام نمیشود.»
این نگاه نشان میدهد که در منظومه فکری ایشان، منابع طبیعی صرفاً یک دارایی محیط زیستی نیستند، بلکه بخشی از ثروت ملی و سرمایه راهبردی کشور محسوب میشوند؛ سرمایهای که حفظ آن نیازمند مدیریت علمی، قوانین مؤثر و نظارت جدی است.
درختکاری؛ اقدامی کوچک با آیندهای بزرگ
در نگاه رهبر انقلاب، کاشت یک نهال هرچند اقدامی ساده به نظر میرسد، اما میتواند پیامدهای بزرگی برای آینده کشور داشته باشد. ایشان بارها تأکید کردهاند که همین اقدامات کوچک اگر به یک حرکت عمومی تبدیل شود، میتواند چهره محیط زیست کشور را متحول کند.
به همین دلیل، سنت کاشت نهال توسط ایشان در روز درختکاری طی سالهای گذشته بیشتر از یک اقدام نمادین بوده است؛ اقدامی برای جلب توجه افکار عمومی به مسئله محیط زیست و منابع طبیعی.
ایشان در این باره میفرمایند:«ما هر سال در هفته نهالکاری بهصورت نمادین یکی دو درخت میکاریم؛ احساس وظیفهای است برای اینکه مردم به مسئله درختکاری توجه پیدا کنند.»
این تأکید نشان میدهد که درختکاری در نگاه ایشان تنها یک فعالیت فصلی نیست، بلکه نمادی از نگاه مسئولانه انسان به طبیعت است. هر درختی که کاشته میشود، در حقیقت سرمایهای برای آینده محسوب میشود؛ سرمایهای که نسلهای بعدی از آن بهره خواهند برد.
از همین رو، روز درختکاری میتواند فرصتی باشد تا جامعه ایرانی بیش از گذشته به اهمیت محیط زیست بیندیشد. در دنیای امروز که تغییرات اقلیمی و بحرانهای زیستمحیطی به یکی از چالشهای بزرگ بشریت تبدیل شده است، توجه به طبیعت دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است.
در نهایت، پیام اصلی بیانات رهبر انقلاب درباره روز درختکاری را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: حفظ طبیعت، حفظ زندگی است. اگر جامعهای بتواند فرهنگ احترام به طبیعت و منابع طبیعی را در میان مردم خود نهادینه کند، نهتنها محیط زیست سالمتری خواهد داشت، بلکه آیندهای پایدارتر برای نسلهای بعدی رقم خواهد زد.
روز درختکاری در حقیقت یادآور همین مسئولیت مشترک است؛ مسئولیتی که از کاشت یک نهال آغاز میشود، اما به حفظ حیات زمین میانجامد.