دندانپزشکی یکی از حرفههایی است که به دلیل فعالیتهای فیزیکی طولانی مدت و موقعیتهای مختلفی که دندانپزشک باید در آن قرار بگیرد، ممکن است به مشکلات جسمی منجر شود. نشستن صحیح بر روی تابوره نه تنها باعث راحتی بیشتر دندانپزشک میشود، بلکه تأثیر مستقیمی بر کیفیت درمان، تسلط بر دستگاه یونیت صندلی ایرانی و خارجی مانند یونیت شیک طب و همچنین کاهش احتمال آسیبهای اسکلتی-عضلانی دارد. در این مقاله، به اصول ارگونومیک نشستن دندانپزشک و تأثیر آن بر سلامت و کارایی دندانپزشک میپردازیم.
اصول ارگونومیک نشستن دندانپزشک
۱. تنظیم ارتفاع تابوره
ارتفاع تابوره باید به گونهای تنظیم شود که دندانپزشک بتواند به راحتی به بیمار دسترسی پیدا کند، بدون اینکه نیاز به خم شدن بیش از حد داشته باشد. ارتفاع ایدهآل باید به گونهای باشد که رانها به صورت افقی یا با زاویهای ملایم به سمت پایین قرار گیرند. پاشنه پاها باید بر روی زمین قرار گیرد تا فشار کمتری به کمر وارد شود. این تنظیمات باعث میشود که دندانپزشک در حین کار کمترین میزان انحراف از وضعیت طبیعی بدن را داشته باشد.
۲. حفظ وضعیت صحیح ستون فقرات
دندانپزشک باید هنگام نشستن بر روی تابوره، ستون فقرات خود را در وضعیت طبیعی و بدون انحراف قرار دهد. به عبارت دیگر، دندانپزشک باید از خم شدن به جلو و کشیدگی بیش از حد گردن جلوگیری کند. از آنجایی که دندانپزشکان اغلب به مدت طولانی در وضعیت ثابت قرار دارند، رعایت این نکات میتواند از بروز مشکلاتی مانند کمردرد و گردندرد پیشگیری کند. بهترین حالت این است که دندانپزشک به صورت عمودی بنشیند و از نشستن با انحنای زیاد یا شل شدن بیش از حد عضلات بدن پرهیز کند.
۳. تنظیم زاویه آرنجها و دسترسی به بیمار
آرنجها باید در کنار بدن و در ارتفاعی مناسب قرار گیرند، به گونهای که دندانپزشک بتواند به راحتی دسترسی به دهان بیمار داشته باشد. این تنظیم به دندانپزشک این امکان را میدهد که بدون نیاز به خم شدن زیاد یا کشش دستها، به راحتی به نواحی مختلف دهان دسترسی پیدا کند. قرارگیری دستها و آرنجها در موقعیت مناسب، نه تنها باعث راحتی در کار میشود، بلکه از آسیبهای عضلانی و مفصلی جلوگیری میکند.
۴. استفاده از تابوره مناسب
تابوره دندانپزشکی باید ویژگیهایی داشته باشد که به دندانپزشک کمک کند تا به راحتی بتواند موقعیت خود را تغییر دهد و در طول روز کاری، از خستگی بیش از حد جلوگیری کند. تابورههای مناسب باید قابلیت تنظیم ارتفاع داشته باشند، چرخهای روان برای جابجایی آسان در نظر گرفته شده باشند و نشیمنگاه آنها به گونهای طراحی شود که از فشار بر روی باسن و کمر بکاهد. انتخاب تابوره مناسب به دندانپزشک این امکان را میدهد که بتواند در طول روز به راحتی تغییر موقعیت دهد و از آسیبهای عضلانی جلوگیری کند.
تأثیر تابوره بر سلامت دندانپزشک
یکی از مشکلات رایج در میان دندانپزشکان، مشکلات کمر و گردن است که ناشی از استفاده طولانی مدت از تابورههای نامناسب و عدم رعایت اصول ارگونومیک است. تحقیقات نشان داده است که استفاده از تابورههای ارگونومیک میتواند به طرز چشمگیری از دردهای مزمن کمر و گردن جلوگیری کند. به عنوان مثال، دکتر آرش اعتمادی، دندانپزشکی با ۱۰ سال سابقه، گزارش داده است که پس از استفاده از تابورههای ارگونومیک و تنظیم درست وضعیت نشستن، دردهای کمر و گردن وی به طرز محسوسی کاهش یافته است.
۱. تنظیم ارتفاع یونیت بیمار
تنظیم ارتفاع تابوره تنها بخشی از این فرآیند است. برای اینکه دندانپزشک نیازی به خم شدن زیاد نداشته باشد، یونیت بیمار نیز باید در ارتفاع مناسب قرار گیرد. تنظیم یونیت در ارتفاعی که دهان بیمار در نزدیکی سطح چشم دندانپزشک قرار گیرد، باعث میشود که دندانپزشک کمترین فشار را به کمر خود وارد کند.
۲. استراحت و تغییر وضعیت
دندانپزشکان باید به طور منظم استراحت کنند و وضعیت نشستن خود را تغییر دهند. عدم تغییر وضعیت برای مدت طولانی میتواند باعث بروز مشکلات عضلانی و اسکلتی شود. همچنین انجام حرکات کششی و نرمشی در فواصل زمانی منظم، به کاهش فشار وارد بر عضلات کمک میکند و از گرفتگیهای عضلانی جلوگیری میکند.
۳. آموزش اصول ارگونومیک
آموزش اصول ارگونومیک به دندانپزشکان و دستیاران دندانپزشک، یکی از مهمترین گامها برای پیشگیری از آسیبهای اسکلتی-عضلانی است. آگاهی از نکات درست نشستن و استفاده از ابزارهای ارگونومیک، میتواند به حفظ سلامت دندانپزشک و ارتقای کیفیت درمان کمک کند.
سوالات متداول
۱. آیا استفاده از تابوره زین اسبی برای دندانپزشکان مفید است؟
بله، تابورههای زیناسبی با حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات، فشار را از روی دیسکهای کمر برداشته و به بهبود گردش خون در پاها کمک میکنند.
۲. چه ویژگیهایی باید در انتخاب تابوره دندانپزشکی مد نظر قرار گیرد؟
ویژگیهایی مانند قابلیت تنظیم ارتفاع، پشتیبانی کمر، نوع نشیمنگاه و چرخهای روان از جمله عوامل مهم در انتخاب تابوره مناسب هستند.
۳. آیا تغییر تابوره میتواند بر کاهش دردهای مزمن دندانپزشک مؤثر باشد؟
بله، تغییر به تابورههای ارگونومیک میتواند در کاهش دردهای مزمن مانند کمردرد و گردندرد مؤثر باشد.
۴. آیا تابورههای دستیار دندانپزشک با تابورههای دندانپزشک تفاوت دارند؟
بله، تابورههای دستیار معمولاً دارای ارتفاع بیشتر و ویژگیهایی مانند بازوی تکیهگاه شکمی برای حمایت از بدن در وضعیتهای متفاوت هستند.
۵. چگونه میتوان از آسیبهای اسکلتی-عضلانی در دندانپزشکان جلوگیری کرد؟
رعایت اصول ارگونومیک، استفاده از تابورههای مناسب، تغییر منظم وضعیت بدن و انجام حرکات کششی میتواند از آسیبهای اسکلتی-عضلانی جلوگیری کند.
نتیجهگیری
در نهایت، رعایت اصول ارگونومیک در هنگام نشستن دندانپزشک بر روی تابوره، نه تنها از آسیبهای جسمی جلوگیری میکند، بلکه بر کیفیت درمان و رضایت بیماران تأثیر مثبت دارد. دندانپزشکان با انتخاب تابورههای ارگونومیک و رعایت نکات صحیح نشستن، میتوانند سلامت خود را حفظ کرده و کاراییشان را افزایش دهند.