بسیاری از افرادی که برای اولین بار از دستگاههای اکسیژن ساز استفاده میکنند میخواهند بدانند فیلتر اکسیژن ساز چیست؟ در پاسخ باید بگوییم که این قطعه یکی از اصلیترین اجزای دستگاه اکسیژنساز است که وظیفه آن تصفیه هوای ورودی و حذف ذرات معلق، گردوغبار و آلودگیها پیش از ورود هوا به سیستم تولید اکسیژن است. فیلترها معمولا از چند لایه الیاف فشرده و ساختار تخصصی تشکیل شدهاند تا بیشترین میزان خلوص و ایمنی را برای بیمار فراهم کنند. این قطعه بهویژه برای افرادی مناسب است که بهطور مداوم از اکسیژنساز استفاده میکنند؛ مانند بیماران تنفسی، بیماران مبتلا به COPD، سالمندان یا افرادی که به اکسیژن درمانی طولانیمدت نیاز دارند. در ادامه، تمامی نکات مهم درباره انواع فیلتر، نحوه عملکرد، زمان تعویض و تاثیر آن بر سلامت دستگاه را بهصورت مفصل بررسی خواهیم کرد.
فیلتر اکسیژن ساز چیست؟ بررسی تاثیر آن در عملکرد دستگاه اکسیژن ساز
هوای محیط اطراف ما همواره حاوی گردوغبار، آلودگی و حتی باکتری است. ورود این هوای آلوده به ریه بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی میتواند شرایط آنها را تشدید کند؛ بههمیندلیل، دستگاه اکسیژنساز پیش از فرایند جداسازی نیتروژن، باید ابتدا هوا را از هرگونه آلودگی محیطی پاکسازی کند.
پس اگر میپرسید که فیلتر اکسیژن ساز چیست، باید گفت که این قطعه نقش نخستین سد دفاعی دستگاه را برعهده دارد. فیلتر با حذف آلایندهها و ذرات معلق، امکان تولید اکسیژن خالص و ایمن را برای بیمار فراهم میکند.
درصورتیکه دستگاه فاقد فیلتر استاندارد باشد یا فیلتر دچار خرابی شود، تجمع گردوغبار میتواند عملکرد دستگاه را کاهش دهد، مسیر جریان هوا را مسدود کند و حتی در شرایط حاد، خطر مسمومیت تنفسی را برای بیمار بهدنبال داشته باشد.
چنانچه هشدارهای دستگاه نشاندهنده انسداد مسیر هوا یا خرابی فیلتر باشد، لازم است در اولین فرصت فیلتر را پاکسازی کنید. اگر با وجود تمیز کردن، عملکرد دستگاه بهبود پیدا نکرد، استفاده از خدمات تعمیر تخصصی دستگاه اکسیژنساز بهترین و امنترین راهحل خواهد بود.
معرفی انواع فیلتر؛ وظیفه هر فیلتر دستگاه اکسیژن ساز چیست؟
هر دستگاه اکسیژن ساز معمولا شامل چند فیلتر است تا بهطور کامل هوا را از آلایندهها پاک کند و جلوی بروز مشکلاتی مانند عفونت تنفسی را بگیرد. در ادامه با انواع فیلتر دستگاه اکسیژن ساز و کاربرد هر کدام آشنا خواهید شد:
- فیلتر کابینت: در بخش خارجی دستگاه قرار دارد و وظیفه آن حذف ذرات درشت، مو و پرز از هوای ورودی است تا از ورود گردوغبار بزرگ به داخل دستگاه جلوگیری شود. برای نگهداری از این فیلتر باید هفتهای یکبار آن را بشویید.
- فیلتر ورودی یا فیلتر ذرات درشت: در مسیر ورود هوا به کمپرسور قرار میگیرد و نقش آن جذب ذرات ریز و برخی باکتریهاست تا هوا پیش از ورود به کمپرسور، پاکسازی شود. این فیلتر نیازی به پاکسازی ندارد و در صورت خرابی باید توسط تکنسین تعویض شود.
- فیلتر ذرات ریز و درشت: در برخی مدلها شامل دو فیلتر مجزا است؛ یکی برای حذف ذرات درشت و دیگری برای جداسازی ذرات ریزتر. هر دوی این فیلترها نقش تکمیلی در تصفیه هوای ورودی دستگاه دارند. فیلتر ذرات درشت نیاز به شستوشوی هفتگی دارد اما نباید بهصورت خودسرانه فیلتر ذرات ریز را دستکاری کنید.
- فیلتر باکتریال نهایی: این فیلتر در بخش آخر یعنی قبلاز خروج اکسیژن قرار میگیرد و وظیفه دارد با حذف باکتریها و ذرات بسیار ریز از جریان خروجی، اکسیژن را با بیشترین خلوص و ایمنی به بیمار برساند. اگر هم سوال دارید که نحوه نگهداری از این فیلتر دستگاه اکسیژن ساز چیست، باید بگوییم که معمولا مراقبت خاصی ندارد و درصورت خرابی باید تعویض شود.
- فیلتر خروجی: در برخی مدلها پشت نازل خروجی قرار دارد و از عبور ذرات به خط اکسیژن جلوگیری میکند و باعث پاکسازی مسیر میشود. این فیلتر غالبا آسیب نمیبیند و تا زمانی که دستگاه سالم است، نیازی به تعویض ندارد.
- فیلتر داخلی: داخل دستگاه تعبیه میشود و بخش تکمیلی فیلتراسیون سیستم را انجام میدهد. این فیلتر نقش مهمی در حفظ کیفیت هوای داخلی دستگاه دارد و دسترسی به آن برای افراد امکانپذیر نیست.

نشانه خرابی فیلتر اکسیژن ساز چیست؟ چه زمان باید تعویض شود؟
برخی فیلترهای دستگاه اکسیژن ساز نیاز به مراقبت و نگهداری دارند اما برخی از آنها تا پایان عمر دستگاه سالم میمانند. اینکه بدانید چه کارهایی باید انجام دهید تا عمر فیلتر و دستگاه افزایش پیدا کند، اهمیت زیادی دارد. به نقل از Masvidahealth.com
Maintenance Requirements: Clean air intake filters weekly or bi-weekly, and replace every six months. Maintain humidifier bottles if applicable.
«الزامات نگهداری: فیلترهای ورودی هوا باید بهصورت هفتگی یا یک هفته در میان تمیز و هر شش ماه یکبار تعویض شوند. در صورت وجود بطری رطوبتساز، نگهداری و نظافت آن نیز باید انجام شود.»

در جدول زیر با راهکارهای مراقبتی و علائمی که نشاندهده خرابی فیلتر هستند، همچنین توصیههایی که باعث افزایش طول عمر فیلتر میشوند، آشنا خواهید شد:
|
نوع فیلتر |
توضیح |
علائم خرابی یا گرفتگی |
|
فیلتر کابینت و فیلتر ذرات درشت |
فیلترهای سطحی هستند که باید بهصورت هفتگی شسته شوند. |
کاهش جریان اکسیژن، گردوغبار روی سطح فیلتر، افزایش دمای دستگاه |
|
فیلتر ذرات ریز |
قابل شستوشو نیست و باید بهصورت دورهای توسط تکنسین بررسی شود. در صورتیکه آلارم کاهش غلظت فعال شود یا آلودگی سطح فیلتر را بگیرد، باید تعویض شود. |
فعال شدن آلارم کاهش غلظت، افت کیفیت اکسیژن |
|
فیلتر باکتریال |
زمان تعویض این فیلترها بر اساس دستور سازنده و شرایط محیطی تنظیم میشود. |
صدای غیرعادی کمپرسور، افت غلظت اکسیژن، نشانههای انسداد |
|
فیلتر داخلی |
فیلترهای ثابت داخل دستگاه هستند که حدود 2 سال عمر مفید دارند. تعویض آنها باید توسط تکنسین انجام شود. |
کاهش راندمان دستگاه، افزایش دمای کمپرسور، افت سطح اکسیژن تولیدی |
اصولیترین روش تمیز کردن فیلتر اکسیژن ساز چیست؟
مراقبت از دستگاه اکسیژن ساز تاثیر زیادی در نحوه کارکرد و طول عمر آن دارد. حتی اگر قصد اجاره دستگاه اکسیژن ساز خانگی و پرتابل را دارید، باید با نحوه پاکسازی فیلتر آشنا باشید تا خسارتی به دستگاه وارد نکنید:
- اگر قصد تمیز کردن دستگاه را دارید، بهتر است قبل از هر اقدامی دستگاه را خاموش کنید و آن را از برق بکشید؛
- فیلتر کابینت یا خروجی دسترسی راحت دارد. آن را از دستگاه خارج کنید؛
- اگر دستگاه مجهز به فیلتر ذرات درشت باشد، خیلی راحت میتوانید این قطعه را نیز از دستگاه اکسیژن ساز جدا کنید؛
- این دو فیلتر باید با آب ولرم و شوینده ملایم شسته شوند. پساز تمیز شدن فیلترها، آنها را در فضای آزاد قرار دهید تا زمانی که هیچ رطوبتی روی فیلتر باقی نماند؛
- درصورتیکه رنگ فیلتر تغییر کرده بود یا آسیبی مانند پارگی روی فیلتر مشاهده کردید، یعنی عمر قطعه به پایان رسیده است و باید تعویض شود؛
- از شستن و ضدعفونی کردن فیلترهای ذرات ریز و باکتریال خودداری کنید. این کار باید توسط تکنسین انجام شود؛
- با استفاده از گاز آغشته به الکل هفتاد درصد میتوانید بدنه دستگاه، اتصالات و رگولاتورها را ضدعفونی کنید.

سخن پایانی
اینکه بدانید فیلتر اکسیژن ساز چیست و وجود آن تا چه حد اهمیت دارد، باعث میشود در نگهداری و مراقبت از این محصول نهایت دقت را به کار بگیرید و در صورت بروز مشکل جدی، خیلی زود برای تعویض آن اقدام کنید. برای استفاده راحت از دستگاه اکسیژن، میتوانید بهجای خرید ماسک اکسیژن، از لولههای تنفسی بینی اجارهای استفاده کنید. وقتی فیلتراسیون درست عمل کند، این لولهها اکسیژن با کیفیت، خالص و بدون ذرهای آلودگی را به ریههای شما میرسانند و با تنفس آسان، قادر به انجام فعالیتهای روزانه خواهید بود. برای کاهش هزینهها بهتر است از خدمات اجاره لولههای تنفسی بینی استفاده کنید.
