خبرگزاری مهر-گروه استانها: پدیده کوچ عشایر یکی از مهمترین رخدادهای سالانه در استانهای عشایرنشین کشور است؛ رخدادی که نهتنها با زندگی و معیشت هزاران خانوار گره خورده، بلکه مدیریت صحیح آن میتواند نقش مهمی در حفظ مراتع، سلامت دامها و امنیت مسیرهای کوچ داشته باشد.
هر سال با نزدیک شدن به فصل کوچ، دستگاههای مختلف اجرایی و امدادی در استانهای مبدأ و مقصد وارد عمل میشوند تا این جابهجایی بزرگ به شکلی ایمن، منظم و بدون تنش انجام شود.
در استان چهارمحال و بختیاری، که یکی از مهمترین زیستبومهای عشایری کشور به شمار میرود، کوچ بهاره عشایر از حساسیت ویژهای برخوردار است. شرایط جوی، وضعیت بارندگی، آمادگی مراتع، سلامت دامها و هماهنگی میان استانهای همجوار از جمله عواملی هستند که تعیین تقویم کوچ را به فرآیندی دقیق و کارشناسی تبدیل میکنند.
امسال نیز با توجه به بارشهای مناسب در استانهای چهارمحال و بختیاری و خوزستان، بررسیها و جلسات کارشناسی متعددی برگزار شد تا بهترین زمان برای آغاز کوچ مشخص شود. این تصمیمگیری نهتنها بر اساس شرایط اقلیمی، بلکه با در نظر گرفتن وضعیت بیماریهای دامی و آمادگی زیرساختهای ارتباطی و آموزشی در مناطق عشایری انجام گرفت.
از سوی دیگر، حضور گسترده عشایر در شهرستانهایی مانند کوهرنگ و اردل، ضرورت هماهنگیهای محلی را دوچندان کرده است. فرمانداران، دستگاههای امدادی، نیروی انتظامی و مدیران مرتبط در این شهرستانها جلسات متعددی برگزار کردهاند تا مسیرهای کوچ، نقاط اسکان موقت و مسائل ایمنی بهطور کامل بررسی شود.
در مجموع، آنچه امسال بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، تلاش برای ایجاد یک کوچ ایمن، منظم و بدون آسیب به مراتع و دامهاست.
۲۰ اردیبهشت زمان کوچ عشایر به چهارمحال و بختیاری
محمد محمودی، مدیرکل امور عشایر چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: تقویم کوچ عشایر هر ساله در کمیسیونی با حضور استاندار، مدیرکل منابع طبیعی، نیروی انتظامی، جمعیت هلالاحمر و سایر دستگاههای مرتبط تعیین میشود. این کمیسیون با بررسی شرایط جوی و وضعیت مراتع، زمان مناسب کوچ را مشخص میکند.
وی با اشاره به بارندگیهای مطلوب امسال در چهارمحال و بختیاری و خوزستان افزود: با توجه به شرایط مناسب، تقویم کوچ برای ۲۰ اردیبهشت تعیین شد و این موضوع از طریق رسانهها و پیامک به عشایر اطلاعرسانی شده است.
محمودی ادامه داد: تقویم کوچ علاوه بر استان، به استانهای مقصد نیز اعلام شده و جلساتی با مدیران آنها برگزار شده است تا هماهنگیهای لازم برای کوچ بیدغدغه عشایر انجام گیرد.
وی با اشاره به شهرستانهای دارای بیشترین برونکوچ گفت: در شهرستانهایی مانند کوهرنگ و اردل، جلسات شورای عشایری با حضور دستگاههای مختلف و به ریاست فرماندار برگزار شده و تصمیمات لازم درباره ایمنی مسیر و زمانبندی کوچ اتخاذ شده است.
مدیرکل امور عشایر چهارمحال و بختیاری همچنین درباره وضعیت بیماریهای دامی در خوزستان هشدار داد و گفت: با توجه به مشاهده سویه جدیدی از بیماریهای دام در خوزستان، اکیپی از دامپزشکی استان به این منطقه اعزام شده تا واکسیناسیون لازم انجام شود و از ورود بیماری به چهارمحال و بختیاری جلوگیری شود.
وی آمادگی مراتع را یکی از مهمترین عوامل تعیین تقویم کوچ دانست و افزود: با وجود بارشهای مؤثر، مراتع خوزستان وضعیت مناسبی دارند و عشایر میتوانند تا زمان اعلامشده در قشلاق بمانند تا مراتع به رشد کافی برسند و دچار آسیب نشوند.
محمودی همچنین از دامداران محلی خواست تا از مراتع ممنوعه حفاظت کنند تا این مراتع برای ورود عشایر آماده شوند.
وی درباره وضعیت تحصیلی دانشآموزان عشایر نیز گفت: با توجه به شرایط خاص، تمهیدات لازم برای آموزش در شاد اندیشیده شده و برنامهریزی برای کلاسهای جبرانی انجام شده است. آزمونها نیز بهصورت حضوری برگزار خواهد شد.
محمودی در پایان به تقویت زیرساختهای ارتباطی اشاره کرد و گفت: با نصب دکلهای جدید، خطوط اینترنت و تلفن همراه در مناطق عشایری تقویت شده و تلاش میکنیم محدودیتهای دسترسی دانشآموزان به اینترنت برطرف شود.
ما منتظریم تا طبق تقویم اعلامشده حرکت کنیم تا دامها آسیب نبینند
علیمراد کریمی، یکی از دامداران عشایر منطقه کوهرنگ، درباره وضعیت امسال کوچ در گفتگو با خبرنگار مهر، گفت: بارندگیها خیلی بهتر از سالهای قبل بوده و مراتع جان گرفتهاند. ما هم منتظریم تا طبق تقویم اعلامشده حرکت کنیم تا هم دامها آسیب نبینند و هم مراتع فشار بیش از حد تحمل نکنند.
وی درباره هماهنگیها افزود: امسال از قبل بهتر اطلاعرسانی شده. پیامکها، جلسات محلی و حضور کارشناسان باعث شده خیالمان راحتتر باشد.
کریمی همچنین درباره نگرانیهای دامی گفت: خبر بیماری در خوزستان کمی ما را نگران کرد، اما وقتی دامپزشکی وارد عمل شد و واکسیناسیون انجام شد، خیالمان راحتتر شد.
بزرگترین چالش ما همیشه دسترسی به اینترنت بوده است
زهرا محمدی، معلم یکی از مدارس سیار عشایری، در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره وضعیت آموزشی گفت: بزرگترین چالش ما همیشه دسترسی به اینترنت بود که امسال با نصب دکلهای جدید شرایط بهتر شده و دانشآموزان راحتتر میتوانند در شاد شرکت کنند.
وی افزود: با این حال، کلاسهای حضوری و جبرانی همچنان ضروری است. ما در کوچ همراه دانشآموزان هستیم و تلاش میکنیم آموزش حتی یک روز هم متوقف نشود.
محمدی تأکید کرد: هماهنگی میان آموزشوپرورش و امور عشایر امسال بهتر شده و امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.
کوچ عشایر، تنها یک جابهجایی فصلی نیست؛ بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اقتصادی استانهای عشایرنشین است. مدیریت صحیح این کوچ میتواند نقش مهمی در حفظ منابع طبیعی، سلامت دامها و استمرار زندگی عشایری داشته باشد.
امسال با توجه به بارشهای مناسب و آمادگی مراتع، شرایط برای کوچ بهتر از سالهای گذشته فراهم شده است. هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، امدادی و انتظامی نیز نشان میدهد که برنامهریزیها با دقت بیشتری انجام شده است.
از سوی دیگر، توجه به مسائل آموزشی و ارتباطی عشایر، نشاندهنده نگاه جامعتری است که تنها به کوچ و دام محدود نمیشود، بلکه زندگی اجتماعی و تحصیلی عشایر را نیز در بر میگیرد.
اقدامات دامپزشکی برای جلوگیری از شیوع بیماریهای دامی نیز از نقاط قوت برنامه امسال است؛ اقدامی که میتواند از خسارتهای سنگین جلوگیری کند.
در مجموع، آنچه از مجموعه اقدامات و هماهنگیها برمیآید، تلاش برای ایجاد یک کوچ ایمن، منظم و همراه با حفظ منابع طبیعی و سلامت دامهاست؛ تلاشی که اگر ادامه یابد، میتواند الگوی موفقی برای مدیریت کوچ عشایر در سراسر کشور باشد.